Nos nieuws

NOS Nieuws
NOS
  1. Een grote verandering voor de NS vandaag: het bedrijf rijdt weer de normale dienstregeling - zoals vóór de coronapandemie. Het advies van de overheid om alleen noodzakelijke reizen te maken, verviel vorige maand al. Wel is het advies: vermijd de drukte.

    Voor veel mensen zal het wennen zijn om met de trein een dagje weg te gaan. Daarom zetten we de nieuwe 'treinetiquette' voor je op een rij.

    Mondkapje op of af?

    In de trein, op het station en op het perron is een mondkapje verplicht voor iedereen van 13 jaar en ouder. Door die mondkapjesplicht is het toegestaan om in de trein geen 1,5 meter afstand te houden. Draag je er geen? Dan kun je een boete krijgen van 95 euro.

    Mag ik nou naast een vreemde zitten of niet?

    In het ov-protocol dat vorig jaar werd gemaakt door de ov-sector en Rijksoverheid, staat dat 1,5 meter afstand houden in het openbaar vervoer niet hoeft. Daarom is een mondkapje verplicht. Dat betekent dus dat alle zitplekken bezet mogen zijn, en dat je naast iedereen plaats mag nemen.

    Momenteel zien NS en reizigersvereniging Rover dat veel mensen blijven staan bij drukte. "Mensen vinden het oncomfortabel om naast iemand te gaan zitten terwijl we al maandenlang overal horen dat we afstand van elkaar moeten houden", zegt een Rover-woordvoerder. "En het is ook verwarrend: op het perron wordt gevraagd afstand te houden, maar eenmaal in de trein mag iedere stoel gebruikt worden." Toch mag het dus wel.

    Vorig jaar testte de NS nog een anderhalvemetertrein (die er overigens nooit gaat komen). Dat zag er zo uit:

    Is het beter om te staan of te zitten?

    Het mag allebei, zegt NS. Het vervoersbedrijf wijst erop dat er echt genoeg zitplaatsen zijn. "En als veel mensen blijven staan, zorgt dat er weer voor dat andere mensen de indruk van een overvolle trein krijgen", zegt Rover.

    Volgens epidemioloog Frits Rosendaal is het risico op besmetting bij staan of zitten even groot. "Zolang je binnen 1,5 meter bent van elkaar, is de uitademingslucht hetzelfde. Het is daarbij wel relevant welke kant de mensen op kijken en of ze praten."

    Volgens Rosendaal is het verstandig om toch ook ín de trein op de afstand te letten. "De mate van het gevaar is inderdaad minder geworden, maar het gevaar is er nog wel. Als je met zijn vieren tegenover en naast elkaar zit, dan ben je in nauw contact met elkaar, ook vaak langer dan 15 minuten. Dat geeft risico's."

    Daarom raadt de epidemioloog aan om zoveel mogelijk raampjes open te zetten voor ventilatie, indien dat kan, toch afstand te houden en erop te letten dat je niet in iemands gezicht ademt. Maar het beste advies is volgens hem om drukke treinen volledig te vermijden. Ook de NS raadt aan om drukte te vermijden.

    Hoe kan ik dan rekening houden met die drukte?

    De NS heeft een paar maanden geleden de Treinwijzer gelanceerd. Een functie waarbij je je kan aanmelden voor een treinreis die je van plan bent te maken. Op basis van die aanmeldingen en data over reizigersaantallen is bij elke treinreis een drukteverwachting toegevoegd.

    Dat zijn de 'poppetjes' die je ziet als je in de app een verbinding zoekt:

    De druktepoppetjes zijn aangepast aan deze periode. "Ons gevoel van drukte is nu anders, dus zullen de poppetjes eerder drukte aangeven." Hoe meer mensen gebruik maken van de Treinwijzer, des te nauwkeuriger de drukte voorspeld kan worden, aldus NS.

    Ontbijten of snacken: mag dat?

    Er geldt dus een mondkapjesplicht in de trein, maar toch mogen broodjes gegeten en drankjes gedronken worden, zegt de NS. Het is daarbij wel belangrijk dat het mondkapje toch tussendoor gedragen wordt.

    "Het is niet de bedoeling dat je uitgebreid een croissant in de trein gaat eten zodat je je mondkapje niet hoeft te dragen. Neem bijvoorbeeld hapjes van je eten en slokjes van je drankje en draag tussendoor wel het mondmasker", zegt de woordvoerder.

    Mag mijn fiets of kinderwagen nog mee?

    Ja. Al heb je wel een speciaal vervoersbewijs voor je fiets nodig.

    En los van deze nieuwe etiquette is er natuurlijk ook nog gewoon de oude etiquette: laat nagels knippen in de trein achterwege. Klim niet dronken in de bagageopslag. En schreeuw niet tijdens het bellen.

  2. Ruim vier maanden na de staatsgreep in Myanmar is vandaag de rechtszaak tegen Aung Sang Suu Kyi begonnen. Experts spreken van een schijnproces, waarmee het leger wil afrekenen met de populaire oud-regeringsleider. Ondertussen slaan de Verenigde Naties alarm over de humanitaire crisis die is ontstaan door geweld van het leger tegen opstandelingen en burgers.

    De 75-jarige Suu Kyi maakte een fysiek zwakke indruk in de rechtszaal, verklaarde haar juridische team. Desondanks was ze volgens haar advocaten alert tijdens het verhoor. De komende tijd moet ze meerdere keren voorkomen: er loopt een reeks aanklachten tegen haar.

    De Nobelprijswinnares moest zich vandaag in een speciale rechtbank in de hoofdstad Naypyidaw verantwoorden voor "illegaal bezit" van walkietalkies, en tegen aantijgingen dat ze de coronaregels had overtreden tijdens de verkiezingscampagne. Haar partij won vorig jaar met ruime cijfers de parlementsverkiezingen, maar Suu Kyi's NLD dreigt nu te worden opgeheven op verdenking van fraude.

    Volgens mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch zijn de aantijgingen tegen Suu Kyi gefabriceerd. Ook zouden ze afleiden van de noodsituatie in het Zuidoost-Aziatische land.

    In veel delen van het land wordt de strijd steeds heftiger, verklaarde de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN Michelle Bachelet afgelopen vrijdag. Ze noemt het een "mensenrechtencatastrofe" en houdt de leiding van de Tatmadaw, zoals het leger heet, ervoor verantwoordelijk.

    Er zijn geloofwaardige meldingen van mensenrechtenschendingen, zegt Bachelet: er zouden artilleriebeschietingen zijn op kerken en huizen, burgers zijn gebruikt als levend schild humanitaire hulpverleners werden aangevallen. Alleen al in de aan Thailand grenzende deelstaat Kayah zijn in drie weken tijd zeker 108.000 mensen op de vlucht geslagen. Ze zijn volgens de VN afgesneden van noodhulp.

    "Ik zou niet verbaasd zijn als de vluchtelingenstromen straks de Rohingya-crisis zullen overtreffen", verwijst Nederlander Ole Chavannes naar de ruim een miljoen Rohingya's die enkele jaren geleden het land uitvluchtten voor geweld door het leger. Chavannes is journalist voor de onafhankelijke nieuwszender Democratic Voice of Burma (DVB) en kwam tot aan de coup van februari regelmatig in Myanmar.

    "Al wekenlang zie je het geweld toenemen. Er gaan steeds meer bommen af, steeds meer soldaten worden gedood in een hinderlaag. Andersom zie je dat de reactie van het leger heftiger is, met meer luchtbombardementen. Het staat op het punt een volledige burgeroorlog te worden", zegt hij.

    Het is daarbij belangrijk te vermelden dat in verschillende deelstaten al tientallen jaren uiteenlopende rebellenbewegingen vechten tegen het regeringsleger. Een deel van deze groeperingen zegt samen te willen werken met de protestbeweging die gericht is tegen de plegers van de staatsgreep. Want ook onder de demonstranten hebben sommige burgers de wapens opgenomen.

    'Verdeel en heers'

    "Maar omdat het allemaal zo versplinterd is, is het moeilijk een gezamenlijke gevechtsmacht op te starten", zegt NOS-correspondent Annemarie Kas. Desondanks heeft een aantal milities al wel de krachten gebundeld. En dat is gezien de geschiedenis van Myanmar opmerkelijk, zegt ook Chavannes.

    "De bevolking heeft zich tegen elkaar uit laten spelen", legt hij uit. De Tatmadaw is tot nu toe decennialang aan de macht geweest. En volgens de Nederlander werd daarbij steeds gehamerd op de, al dan niet gecreëerde, tegenstellingen tussen de verschillende etnische groepen in het land. Zo werd bijvoorbeeld de Rohingya-minderheid bestempeld als een groep illegale indringers uit het buitenland.

    "Het leger benadrukte steeds de verschillen en bestempelde zichzelf als de grote beschermer, oftewel: verdeel en heers. Ook nu is er nog geen volledige eenheid tussen de Myanmarezen, maar er is wel een veel grotere drang daartoe", zegt Chavannes. De grote drijfveer is de gedeelde afkeer van de militaire machthebbers.

    Flashmobs

    Overigens zijn er nog elke dag ook vreedzame protestacties tegen de militaire dictatuur. Maar na de golf van dodelijk geweld tegen demonstranten door veiligheidstroepen, zijn burgers wel voorzichtiger.

    "Ze gaan niet meer met duizenden tegelijk de straat op, maar organiseren een flashmob-protest", legt correspondent Kas uit. "Dan zie je bijvoorbeeld demonstranten met spandoeken even door een straat rennen. De foto's daarvan gaan volop rond op sociale media, en daardoor zie je dat de weerzin tegen het leger volop leeft."

    Het leeuwendeel van de bevolking ziet de democratisch verkozen Suu Kyi nog steeds als de ware leider van het land. Maar zij riskeert 15 jaar cel of huisarrest als de rechtbank in Naypyidaw haar veroordeelt. Eind juli moeten de zittingen zijn afgerond, voor het einde van dit jaar wordt het vonnis verwacht.

  3. Op een militaire basis op Curaçao zijn vier militairen aangehouden voor het bezit en gebruik van verdovende middelen. Dat meldt de Koninklijke Marechaussee op Facebook. Het gaat om twee mannen van 23, een man van 22 en een man van 29 jaar oud.

    Om wat voor verdovende middelen het gaat, is niet duidelijk. Eerder hield de marechaussee in dezelfde zaak al twee andere militairen aan op het eiland.

    Het drugsonderzoek van de marechaussee onder leiding van het Openbaar Ministerie gaat door. De marechaussee sluit niet uit dat in deze zaak nog meer mensen worden opgepakt.

    Defensie voert een zerotolerancebeleid als het gaat om drugs. Ook bij kleinere hoeveelheden voor eigen gebruik worden militairen vervolgd.

  4. De gevangen Wit-Russische journalist Roman Protasevitsj is verschenen op een persconferentie over de gedwongen landing van het vliegtuig van Ryanair, waar hij vorige maand uit werd gehaald. De 26-jarige regeringscriticus verklaarde dat hij zich prima voelt, meldt onder anderen NOS-correspondent Iris de Graaf.

    De persconferentie, op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Minsk, was volgens de autoriteiten georganiseerd om 'het nepnieuws' rond de gedwongen landing van het Ryanair-toestel te weerleggen. Er werd opnieuw ontkend dat er sprake was van een gedwongen landing, maar dat pas werd ingegrepen na een bommelding. Naar eigen zeggen ontdekten de autoriteiten toen het vliegtuig geland was pas dat Protasevitsj aan boord zat.

    Ook presenteerde het ministerie een lijst met aanklachten van delicten waaraan Protasevitsj en zijn vriendin zich schuldig zouden hebben gemaakt. Volgens De Graaf komt het erop neer dat ze beiden twaalf tot vijftien jaar cel kunnen krijgen.

    Aan het eind van de persconferentie konden journalisten vragen stellen aan Protasevitsj over zijn gezondheid. Hij verklaarde dat hij zich gezond voelt en geen klachten heeft. Op de vraag of hij ook gemarteld was door de Wit-Russische politie, zei Protasevitsj dat hij "die grap" al had verwacht en dat niemand hem zelfs ook maar heeft aangeraakt. Verder zei hij dat hij geen fan is van president Loekasjenko, maar dat hij wel schuld bekent voor het organiseren van massale demonstraties en rellen.

    Volledig in tegenspraak

    Op sociale media wordt de persconferentie over het algemeen als ongeloofwaardig bestempeld, aangezien Protasevitsj verklaringen aflegde die volledig in tegenspraak zijn met hoe hij zich de afgelopen jaren heeft uitgelaten.

    BBC-correspondent Jonah Fisher, die bij de persconferentie aanwezig was, verliet de zaal, omdat Protasevitsj volgens hem duidelijk gedwongen werd de verklaringen af te leggen. Ook andere journalisten geloofden geen woord van wat de journalist zei en gaan ervan uit dat hij zijn verklaringen onder dwang heeft afgelegd.

    Eerder zond de Wit-Russische staatszender ONT een interview uit met de gevangen journalist. Net als vandaag nam hij toen de verantwoordelijkheid voor "acties die de openbare orde schenden" en zei hij president Loekasjenko te respecteren. Ook toen werd buiten Wit-Rusland aangenomen dat het gesprek onder druk is afgenomen.

  5. Kroongetuige Peter La S., die dit najaar in het hoger beroep tegen Willem Holleeder als getuige moet optreden in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol, is al maanden spoorloos.

    Dat kwam naar voren bij een inhoudelijke behandeling van de zaak, bevestigt een woordvoerder van het OM. "Het is een raadsel waar hij is en het is niet duidelijk waarom we geen contact kunnen leggen met hem."

    Het OM gaat niet uit van onwil van de kroongetuige. "De mogelijkheid is dat hem iets is overkomen zonder dat daar weet van is. Maar dat is speculeren." Het gerechtshof heeft het OM opdracht gegeven te blijven zoeken.

    Ook advocaat is hem kwijt

    Advocaat Jan Peter van Schaik van Peter La S. bevestigde aan het ANP dat zijn cliënt al enige tijd onvindbaar is en dat hij het "zorgwekkend" vindt. Ook hij staat voor een raadsel, zegt hij.

    La S. moet in september of oktober getuigen in de zaak, zegt de woordvoerder. Een exacte datum is nog niet bekend, die moet het hof nog vaststellen.

    Willem Holleeder levenslang

    La S. sloot een deal met het OM in het grote liquidatieproces Passage. Hij legde belastende verklaringen af over onder meer zijn aandeel bij de moord op Kees Houtman (2005). Ook hielp hij bij het oplossen van de moord op Thomas van der Bijl (2006). In ruil daarvoor kreeg hij strafvermindering, een nieuwe identiteit en 1,4 miljoen euro om buiten Nederland een nieuw leven op te bouwen.

    In 2019 werd Willem Holleeder al door de rechtbank veroordeeld. Hij kreeg levenslang voor het opdracht geven tot vijf liquidaties tussen 2002 en 2006, waarbij in totaal zes doden vielen. Hij werd eind 2014 aangehouden, omdat hij werd verdacht van betrokkenheid bij de liquidaties van Kees Houtman en Thomas van der Bijl.

    Daar kwamen in 2015 verdenkingen van de moorden op zijn zwager Cor van Hout, Willem Endstra en John Mieremet bij. Bij de liquidatie van Van Hout in 2003 kwam ook botenverkoper Robert ter Haak om het leven.

  6. "Welkom bij de start van GB News, de Britse nieuwszender die het nieuws brengt dat voor u belangrijk is en die een stem geeft aan hen die zich buitenspel gezet voelen of zelfs de mond gesnoerd." Met die woorden formuleerde Andrew Neil gisteravond het doel van zijn nieuwe omroep, de eerste in 24 jaar voor het land.

    In zijn openingsmonoloog om 20.00 uur zei de oud-BBC-coryfee dat het tijd is "het nieuws anders te gaan doen", rechts van het midden, zonder "grootstedelijk navelstaren" of "slaafs volgen van de media-agenda", en zeker zonder de afrekenmentaliteit die volgens hem heerst onder "de elite". De zender wordt al getypeerd als de Britse variant van het Amerikaanse Fox News.

    "Het is echt een nieuw geluid", zegt correspondent Tim de Wit. "Zenders als BBC of Sky blijven neutraal, GB News zoekt echt het randje op door een duidelijk profiel te kiezen. Neil spring in dat gat in de markt."

    Neil beloofde 'doorgeschoten politieke correctheid' te belichten in het programmaonderdeel Woke Watch en gaat op zoek naar linkse vooringenomenheid in de media. Hij zei verder dat GB News expliciet aandacht zal hebben voor goednieuwsverhalen en uitgesproken trots blijft op Groot-Brittannië: "We zullen niet vergeten waar de B in onze naam voor staat." De vormgeving geïnspireerd op de Union Jack onderstreept dat.

    Zo trapte Neil de eerste avond van de nieuwszender af:

    GB News heeft een budget van 25 miljoen pond. "Er wordt veel geld tegenaan gegooid om met bekende persoonlijkheden kijkers te trekken", zegt De Wit. "En Neil was niet alleen een van topinterviewers van de BBC, hij was met Rupert Murdoch indertijd ook de drijvende kracht achter Sky. Nu wil hij het medialandschap weer opschudden."

    Op de eerste avond introduceerde Neil vooral zijn nieuwe collega-presentatoren, vaak personen met een uitgesproken rechtse signatuur. Journalisten die bij Sky, ITV of de BBC zijn weggekaapt, maar ook Sun-columnist Dan Wootton en oud-prominenten uit de Brexit Party, zoals mediapersoonlijkheid Michelle Dewberry.

    Bij de première gisteravond ging niet alles vlekkeloos: soms was het beeld niet scherp en de microfoon van een spreker viel uit. Ironisch, schamperde de linkse Independent, voor een zender die het ongehoorde volksdeel wil laten horen.

    Na de vriendelijke introducties werden tijdens de eerste uitzendingen al gelijk wat nieuwsthema's behandeld. Een zwarte presentator noemde het knielen van EK-voetballers elitaire symboolpolitiek, columnist Wootton voer uit tegen de waarschijnlijke verlenging van de lockdown en Dewberry pleitte tegen cancelculture.

    "Er is tegenwoordig nog maar één geaccepteerde mening toegestaan, en als je je daar niet aan houdt, moet je verdwijnen", vertelde ze tegen Neil over haar drijfveren. "Daar heb ik genoeg van en onze kijkers ook."

    'Geen Fox News'

    Neil (72) had eerder in een interview met de Radio Times beredeneerd dat de Britten snakken naar dit geluid. "Als je je ogen dicht doet en luistert naar Sky, BBC of zelfs ITV News, weet je niet welke je aan hebt staan. Wij worden hopelijk wat rebelser en brengen leven in de brouwerij."

    De vergelijking met Fox News gaat volgens hem mank. Die zender is volgens hem gezwicht voor nepnieuws, desinformatie en complotdenkers. "Ik ben mijn hele leven een serieus journalist geweest die het hele politieke spectrum op de korrel nam, waarom zou ik dat te grabbel gooien?"

    Tim de Wit zegt over de vergelijking met Fox: "GB News wordt echt neergezet als een degelijk journalistiek product van gerenommeerde makers, maar op de eerste avond was het vooral heel opiniërend. Zo nam Wootton expliciet stelling tegen de lockdown en werd Nigel Farage ook opgevoerd als scepticus, zonder dat voors en tegens tegen elkaar werden afgezet. Dan is de link met Fox snel gelegd, waar Tucker Carlson eerst zijn zegje doet en gasten die mening vervolgens bevestigen. Ik ben benieuwd of dat de lijn wordt."

    Gemengde reacties

    De reacties op de eerste avond vallen in twee kampen uiteen. De linkse Guardian typeerde de avond als doodsaai en voorspelde dat het media-experiment maar een jaar zou duren. The Independent vraagt zich af hoeveel mensen voorbij RT en Al Jazeera in de zenderlijst zullen zappen om GB News te vinden.

    In een commentaar betoogde de krant bovendien dat Neil en de zijnen een stroman opwerpen: het is met hoor en wederhoor niet zo erg gesteld als zij doen voorkomen. "Er zijn zeker sommige meningen waar reguliere media geen aandacht aan schenken, maar dat is omdat ze wetten overtreden, op het randje van racisme zitten of gevaarlijk voor de gezondheid zijn."

    De meer rechtse Daily Telegraph denkt evenwel dat GB News een over het hoofd gezien segment kijkers kan trekken, die de kinderziektes van de eerste avond wel zullen vergeven. "Vergeet die schoonheidsfoutjes, GB News spreekt hun taal."

    De Wit vraagt zich vooral af of GB News echt een nieuw geluid biedt. "Neil creëert een beetje een sfeertje door het te hebben over ongehoorde meningen, maar dat is een geluid dat je hier al heel erg terughoort in de tabloids, de grootste kranten van het land. Ook kan iedereen tegenwoordig via sociale media zijn mening kwijt."

    "Ik ga op een rustig moment zeker eens kijken wat er voorbijkomt. Ik ben benieuwd of de Britten gevoelig zijn voor deze manier van tv-maken."

  7. In Almere zijn de afgelopen anderhalf jaar vijftien van de veertig handhavers die op straat lopen, vertrokken. Ze hebben volgens de gemeente Almere werk gevonden bij andere middelgrote en grote gemeenten in de buurt, waar ze beter betaald krijgen.

    "We hebben de handhavers opgeleid. En net als je er lol van krijgt, vertrekken ze naar een andere werkgever", zegt Mariska Koopmans, Teammanager Stadstoezicht, tegen Omroep Flevoland. "Onze handhavers zijn populair, omdat ze goed opgeleid zijn en gelijk de straat op kunnen. Als een andere gemeente dan meer geld biedt, zijn ze zo weg."

    Er zijn bij de gemeente op het moment meerdere vacatures. Volgens de gemeente is de handhaving niet in gevaar gekomen door het tekort.

    Vaker in discussie over coronamaatregelen

    De gemeente Almere baalt extra van het vertrek van de handhavers, omdat ze nu juist erg hard nodig zijn. "Je hebt eigenlijk meer handhavers nodig, want er zijn meer taken bij gekomen", zegt Koopmans.

    Zo zijn er volgens haar meer overlastmeldingen dan voorheen. Daarnaast moeten de handhavers mensen eraan helpen herinneren om genoeg afstand te houden. Dat is lastiger dan eerst, omdat er minder draagvlak is voor de coronamaatregelen. Mensen gaan er vaker over in discussie. Ook zijn er geregeld demonstraties.

    De druk neemt toe bij handhavers die achterblijven. Daarbij komt nog dat de mensen die zijn weggegaan, soms ook andere medewerkers over de streep trekken om naar die nieuwe werkgever te komen. "Mensen worden beloond als ze andere mensen aandragen. Dan krijg je ook weer geld", aldus Koopmans.

    De gemeente Almere lokt de medewerkers niet terug met een nóg hoger salaris. "Je kunt niet met de gekte meedoen en blijven overbieden. Je hebt een budget. Het moet ergens vandaan komen. We geloven ook meer in goed werkgeverschap. Dat dat meer mensen trekt dan alleen een hoog salaris. Voor de korte termijn klinkt het leuk, maar voor de lange termijn zal het niet de oplossing zijn."

    Uiteindelijk hoopt de gemeente weer genoeg medewerkers aan te trekken door perspectief te bieden. Koopmans denkt overigens dat de 'boa-gekte' weer afneemt als de pandemie voorbij is.

    De VVD maakt zich zorgen over het vertrek van de boa's. "Belachelijk dat wij hier als gemeenteraad niks van weten, dit gaat zeker impact hebben op handhaving", zegt fractievoorzitter van de VVD Colette Holter. De partij heeft vragen gesteld aan burgemeester Franc Weerwind, die verantwoordelijk is voor handhaving.

  8. In de omgeving van Schiphol kunnen de komende jaren tienduizenden woningen worden gebouwd als de luchthaven op een andere manier wordt gebruikt en er minder geluidshinder wordt geproduceerd. Dan ontstaat er ruimte om woonwijken te bouwen op plekken waar dat nu niet kan. Afhankelijk van keuzes die gemaakt worden, kan dat oplopen tot 150.000 nieuwe woningen, bestaande uit een mix van laagbouw en hoogbouw. Als gekozen wordt voor louter laagbouw zijn 70.000 huizen mogelijk.

    Dit komt naar voren uit een onderzoek van luchtvaart-ingenieursbureau To70, in opdracht van de Milieufederatie Noord-Holland en Milieudefensie. De milieuorganisaties willen dat het rapport bij de kabinetsformatie aan de orde komt.

    To70 heeft rond Schiphol elf focusgebieden vastgesteld die geschikt zijn voor nieuwbouw. Ze sluiten aan op bestaand stedelijk gebied, maar liggen buiten natuurgebieden en parken. Het gaat om mogelijke woonwijken of uitbreidingen van bestaande wijken bij Amsterdam, Aalsmeer, Uithoorn, Nieuw-Vennep, Hoofddorp en Haarlem.

    Menukaart

    Het rapport biedt een soort menukaart van maatregelen om anders of minder te vliegen, waardoor er minder geluidshinder is en mogelijkheden ontstaan voor nieuwbouw. Het aanpassen van vliegroutes van de Aalsmeerbaan bijvoorbeeld, zou de bouw van circa 11.000 nieuwe woningen mogelijk maken. Verandering van vliegroutes rond de Kaagbaan kan in potentie zelfs 32.000 nieuwe woningen opleveren. Als er niet langer in de nacht gevlogen zou worden, ontstaat volgens de berekeningen ruimte voor de bouw tot 51.500 nieuwe woningen. To70 benadrukt dat deze cijfers indicatief zijn.

    Een nog rigoureuzere keuze zou het sluiten van de secundaire banen zijn. Als de Aalsmeerbaan en de Zwanenburgbaan niet meer zouden worden gebruikt, zou dat zo'n 120.000 nieuwe woningen mogelijk kunnen maken.

    Minder vluchten?

    Tot en met dit jaar geldt voor Schiphol een maximum van 500.000 vliegtuigbewegingen per jaar. Door de coronacrisis wordt dat aantal nu bij lange na niet gehaald. Een nieuw kabinet zou er voor kunnen kiezen om het aantal vliegbewegingen te beperken tot 400.000 of zelfs 300.000. Dat zou volgens de onderzoekers ruimte opleveren voor respectievelijk 18.700 en 34.300 nieuwe woningen.

    Goed nieuws is dat door de vervanging van oude vliegtuigen door stillere opvolgers ook ruimte ontstaat: vlootvernieuwing levert naar schatting 21.300 nieuwbouwwoningen op.

    Wethouder Hans Bouma van Uithoorn noemt het rapport een mooie toevoeging aan de discussie over de combinatie van wonen en vliegen. Bouma: "We zijn in dit dorp niet tegen Schiphol. We zeggen wel dat er meer balans moet komen tussen Schiphol en het leven hier. Mensen in het dorp vragen: waar kunnen mijn kinderen wonen?" Uithoorn wil daarom graag meer bouwen. "Als dat alleen kan met minder vliegen, moet dat misschien maar de consequentie zijn", aldus Bouma. De gemeenteraad heeft een half jaar geleden al een motie aangenomen die stelt dat minder vliegen de enige oplossing is.

    Formatie

    Sijas Akkerman, directeur van de Milieufederatie Noord-Holland, vindt dat het To70-rapport op de formatietafel thuishoort: "Er is nu een formatie van een nieuw kabinet aan de gang. Tegelijk is er discussie over tekort aan woningen, ook in de regio rond Amsterdam. Dit is dus hét moment voor de politiek om te kiezen voor minder vliegen en meer woningen bouwen. Dat is goed voor alle mensen die een huis zoeken en goed voor het milieu. Want minder vliegen is minder CO2-uitstoot en dat hebben we nodig om de klimaatdoelen te halen."

    Schiphol: al vooruitgang geboekt

    Schiphol zegt in een reactie op het rapport dat er al voortgang wordt geboekt met hinderbestrijding: "Wij werken hard aan het behoud van de waarde van Schiphol voor onze economie en onze welvaart, en aan het verminderen van de overlast en het verbeteren van de leefomgeving. Dat gebeurt onder meer door maatregelen die ook in het rapport staan: verleggen van routes en stillere vliegtuigen. Andere voorbeelden zijn hoger aanvliegen en innovaties van Luchtverkeersleiding Nederland. Daarmee krimpt de geluidscontour van Schiphol. Dat biedt perspectief aan alle betrokkenen."

  9. Twee tieners zijn vrijdagmiddag van het dak van een woning in Amsterdam-West gevallen. De jongen en het meisje hebben de val niet overleefd.

    Het gaat om twee leerlingen van het St. Nicolaaslyceum in Amsterdam-Zuid. Roman en Joara waren net geslaagd voor hun havo-examen. "We zijn als school geschokt en intens verdrietig. Ook voor veel van onze leerlingen zal dit een aangrijpend bericht zijn", schrijft de school in een verklaring.

    De slachtoffers vielen rond 17.00 uur van de woning aan de Groen van Prinstererstraat. Wat er precies is gebeurd, is nog onduidelijk. Nabestaanden zeggen tegen AT5 dat Joara en Roman op de rand van een dakterras zaten. Daar ging het door een nog onduidelijke oorzaak mis.

    Geen misdrijf

    De politie spreekt van "een zeer verdrietige zaak" en doet onderzoek naar de toedracht. Volgens de politie zijn er geen aanwijzingen dat er sprake is van een misdrijf.

    Het St. Nicolaaslyceum heeft vanochtend stilgestaan bij het plotselinge overlijden van de twee leerlingen, meldt NH Nieuws. De school heeft een ruimte ingericht waar leerlingen in stilte bij elkaar kunnen komen. Ook zijn leerlingenbegeleiders, docenten en andere personeelsleden beschikbaar voor een gesprek.

  10. De Amerikaanse vaccinfabrikant Novavax zegt een vaccin te hebben ontwikkeld dat 90 procent bescherming biedt tegen een coronabesmetting. Tegen een ernstig ziekteverloop zijn mensen volgens het bedrijf zelfs voor 100 procent beschermd na twee prikken. Die percentages zijn vergelijkbaar met de Pfizer- en Moderna-vaccins. Ook bij de tot nu toe bekende varianten van het virus ziet de fabrikant goede resultaten.

    Uit een groot eigen onderzoek onder ongeveer 30.000 mensen in de Verenigde Staten en Mexico blijkt volgens Novavax dat de prik veilig is. Een deel van de onderzochte deelnemers kreeg het vaccin en een controlegroep kreeg een placebo. In de controlegroep liepen 63 mensen later het virus op, van wie er vier ernstig ziek werden. Onder de gevaccineerden waren veertien besmettingsgevallen, maar hun klachten bleven mild.

    Vooralsnog lijkt het erop dat mensen weinig last hebben van bijwerkingen na een prik. Deelnemers aan het onderzoek melden bijverschijnselen als hoofdpijn, vermoeidheid en spierpijn. In de meeste gevallen waren die klachten mild. Een klein aantal deelnemers zegt ernstige klachten te hebben gehad na een inenting. Er zijn geen bloedproblemen zoals bekend bij de vaccins van AstraZeneca en Janssen.

    Novavax wil het middel uiterlijk eind september laten beoordelen door de Europese en Amerikaanse geneesmiddelenbureaus, waarna de autoriteiten daar kunnen bepalen of het vaccin in de EU en VS ingezet kan worden. Tegen die tijd verwacht het bedrijf zo'n 100 miljoen doses per maand te produceren. Eind dit jaar moeten dat er 150 miljoen zijn.

    In veel westerse landen is de vaccinatiecampagne al behoorlijk op stoom en hebben grote delen van de bevolking al een Pfizer-, Moderna-, AstraZeneca- of Janssen-vaccin gehad. In veel ontwikkelingslanden is de vraag naar vaccins echter nog enorm.

    Naast de 110 miljoen doses die het Amerikaanse bedrijf volgend jaar aan de VS wil leveren, gaan er naar verwachting 1,1 miljard naar ontwikkelingslanden. Het vaccin van Novavax kan in normale koelkasten bewaard worden, wat verspreiding in die landen bespoedigt.

    Covax

    "Veel van onze eerste doses zullen gaan naar lage- en middeninkomenslanden. Dat was sowieso al ons doel", aldus directeur Stanley Erck. De topman zegt tegen Amerikaanse media dat de leveringen aan de Verenigde Staten mogelijk naar het Covax-programma gaan. Dat initiatief van onder meer de Wereldgezondheidsorganisatie ziet erop toe dat armere landen ook vaccins krijgen.

  11. Er is veel potentie voor het opwekken van groene energie langs snelwegen. In antwoord op vragen van de NOS komt Rijkswaterstaat met een eerste inschatting van de mogelijkheden op grond langs Nederlandse snelwegen, zoals de berm of middenberm. Die grond is eigendom van Rijkswaterstaat. Het gaat om 1,5 tot 4 terawattuur die vooral door zonnepanelen kan worden geproduceerd. Dat is genoeg stroom voor zeker honderdduizenden tot meer dan een miljoen huishoudens.

    Overal in het land wordt gewerkt aan plannen voor meer windmolens of zonneparken. Op nogal wat plekken gaat dat gepaard met hevige discussies, bijvoorbeeld over de hoeveelheid landbouwgrond die ervoor beschikbaar wordt opgeofferd. Rijkswaterstaat krijgt daarom steeds vaker het verzoek om te kijken naar mogelijkheden langs infrastructuur. Gehoopt wordt dat daarmee open ruimte elders kan worden gespaard.

    De verzoeken komen uit gemeenten en provincies, die bezig zijn met de zogenoemde RES'en (Regionale Energie Strategiën). Deze RES'en vloeien voort uit het Klimaatakkoord en moeten op 1 juli worden ingeleverd. De bedoeling is dat over negen jaar 70 procent van alle elektriciteit duurzaam is.

    Verkeersveiligheid

    Op dit moment onderzoekt Rijkswaterstaat (RWS) samen met andere partijen in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat hoe de eigen grond het beste ingezet kan worden. Rijkswaterstaat bezit ongeveer 41.000 hectare grond en bijna 1,5 miljoen hectare water. Een deel ervan biedt volgens RWS mogelijkheden voor energieopwekking.

    "We moeten wel wat dingen eerst goed uitzoeken", zegt programmamanager Sten Heijnis. "Want voor ons staan verkeersveiligheid en doorstroming voorop. We willen niet dat er onveilige situaties op de weg ontstaan."

    In tien pilots wordt ervaring opgedaan. "Bijvoorbeeld: hoe zet je zonnepanelen zodanig neer dat ze niet schitteren, zodat mensen er in het verkeer geen last van hebben, en ook: hoe voorkom je geluidsoverlast."

    Rijkswaterstaat gaat niet zelf aan de slag met duurzame energie, maar stelt de grond beschikbaar. Op behoorlijk wat plekken staan al windmolens. "Er is nog wel potentie voor meer", zegt Heijnis, "maar de weerstand tegen windenergie neemt toe. We kijken daarom goed naar wat de omgeving wil. Er zijn in ieder geval genoeg plekken die je kunt benutten voor zonne-energie."

    Voorbeeld A37

    Een van de pilots die het verst is ontwikkeld is de 'Drentse Zonneroute'. Hierbij gaat het om zonne-energie langs de A37, een stuk snelweg van meer dan veertig kilometer tussen Hoogeveen en de Duitse grens. Er kan naar verwachting 200 megawatt worden opgewekt, genoeg stroom voor ongeveer 50.000 huishoudens.

    Rijkswaterstaat heeft een paar impressies laten maken, swipe om ze te zien:

    "Normaal denken mensen bij zonnepanelen aan zwarte vlakken met van die staketsels eronder", zegt de Drentse gedeputeerde Tjisse Stelpstra. "Dat gaan we hier niet doen. Het mooiste is dat we ze aan de zijkant verdiept gaan aanleggen, met gekleurde zonnepanelen die bij het landschap passen. Dus waar het groen is worden ze groenig, waar het zanderig is, krijgen ze die kleur."

    Automobilisten kijken eroverheen en zien nog steeds het landschap, is de bedoeling. Alleen op enkele plekken is een hogere zonnewand van zes meter gepland. Dit leidt soms tot protest. Mensen vinden het lelijk, of zijn bang dat het geluid dan juist de andere kant op wordt gekaatst.

    Ook de kosten vormen nog een discussiepunt, zegt gedeputeerde Stelpstra. De gekleurde panelen en de manier van plaatsen maken het project duurder. Een euro kun je maar één keer uitgeven, erkent hij. Maar, "je kunt het landschap ook maar één keer verpesten".

    De afweging tussen lagere kosten of mooie landschappelijke inpassing zal volgens Stelpstra vaker gaan spelen. "De ruimtelijke kwaliteit wordt een steeds groter item. Dan moeten we kiezen, samen met inwoners. De mensen hier hebben gezegd: de ruimtelijke kwaliteit is voor ons erg belangrijk."

    Stelpstra is vooral blij dat de zonnepanelen doorgaans laag blijven. "Anders heb je één grote muur van Hoogeveen tot Emmen, en dat wil je niet."

  12. Er zijn mogelijk veiligheidsproblemen ontstaan bij een kerncentrale in de Chinese stad Taishan, melden internationale media, waaronder CNN. De kernreactor zou onder meer te veel radioactief gas lekken.

    De Franse mede-eigenaar van de kerncentrale in de buurt van Hongkong zegt dat de centrale kampt met een "prestatieprobleem". Maar de centrale in Taishan voldoet nog wel aan de veiligheidseisen, staat in een verklaring van het bedrijf Framatome.

    'Radiologische dreiging'

    De nucleaire centrale in Taishan, in het zuiden van China, is voor 70 procent in Chinese en voor 30 procent in Franse handen. Volgens CNN heeft de Franse eigenaar bij de Amerikaanse regering aan de bel getrokken over de mogelijke problemen, in de hoop dat de Amerikanen dan technische bijstand zouden kunnen verlenen.

    Framatome zou hebben gewaarschuwd voor een "aanstaande radiologische dreiging", schrijft de Amerikaanse nieuwszender. Zo zou de Chinese veiligheidsautoriteit de stralingslimieten in de omgeving van de kerncentrale hebben verhoogd, om te voorkomen dat de centrale moest sluiten.

    'Geen risico'

    Volgens CNN oordelen Amerikaanse functionarissen dat de kerncentrale op dit moment geen ernstige bedreiging vormt voor de veiligheid van werknemers of Chinezen die in de buurt wonen.

    En Framatome zelf zegt nu dus in een verklaring dat er weliswaar sprake is van een "prestatieprobleem", maar dat er geen risico is voor de veiligheid. "Ons team werkt samen met experts om de situatie te beoordelen en oplossingen voor te stellen om ieder mogelijk probleem aan te pakken."

    Veiligheidsvoorschriften

    Ook de Chinese eigenaar van de centrale zegt in een verklaring dat alle stralingswaarden er normaal uitzien. Verder voldoet de centrale aan alle veiligheidsvoorschriften, staat in het statement.

    Het Franse bedrijf EDF, waarvan Framatome een dochteronderneming is, zegt dat het bedrijf op de hoogte is gesteld van een verhoogde concentratie van bepaalde edelgassen in een van de reactoren. Volgens EDF is de aanwezigheid van die edelgassen een bekend fenomeen. Het bedrijf zegt verder dat het de raad van bestuur van de kerncentrale heeft verzocht om bij elkaar te komen.

    De kerncentrale staat in de provincie Guangdong in het zuiden van China, een dichtbevolkt gebied dat regelmatig kampt met stroomtekorten.