Nos nieuws

NOS Nieuws
  1. Van alle beroepsgroepen zeggen psychologen, artsen, verpleegkundigen en maatschappelijk werkers het vaakst dat ze hun baan emotioneel veeleisend vinden. Ook agenten, brandweerlieden, leerkrachten en docenten noemen hun werk vaak emotioneel zwaar. Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft dat onderzocht.

    Het onderzoek, onder duizenden werknemers, is gedaan in 2018, dus ver voor de uitbraak van het coronavirus. Opvallend is wel dat de tien beroepsgroepen met de zwaarste emotionele belasting allemaal voorkomen op de lijst met beroepen die volgens de overheid cruciaal zijn om de samenleving op dit moment draaiende te houden.

    "Die emotionele veeleisendheid komt ook sterk naar voren in wat je elke dag in het nieuws hoort, in al die gesprekken met deze mensen", zegt Tanja Traag van het CBS. "Als we het onderzoek vandaag over zouden doen, is het veilig om aan te nemen dat die belasting enorm zal zijn toegenomen."

    Ruim de helft van de psychologen en sociologen geeft aan dat het werk veel van hen vergt, het meest van alle beroepsgroepen. Onder maatschappelijk werkers en gespecialiseerd verpleegkundigen is dat aandeel bijna net zo hoog.

    Volgens de onderzoekers speelt de emotionele impact van het werk een rol bij gezondheidsklachten en ziekteverzuim. Uit eerder onderzoek bleek al dat het verzuim het grootst is bij beroepsgroepen in de gezondheids- en welzijnszorg.

    Behalve naar de emotionele belasting keken de onderzoekers ook naar de emotionele betrokkenheid bij het werk. Die wordt het grootst ervaren onder leraren, zowel in het basisonderwijs als in het voorgezet onderwijs en op het mbo.

    Ook daarover denkt Tanja Traag van het CBS dat de corona-ontwikkelingen geen verandering in dat beeld veroorzaken. "Van leerkrachten hoor je nu hoe ze thuiszittende kinderen bezighouden met een dagplanning en via Skype of de telefoon een vinger aan de pols houden hoe het met ze gaat. Dat is wel een belangrijk signaal van een hoge mate van betrokkenheid als we het ze nu weer zouden vragen."

  2. De coronacrisis legt grote verschillen bloot tussen de medische zorg in Nederland en andere westerse landen. Waar Duitse intensivecareafdelingen zelfs genoeg capaciteit hebben om patiënten uit het buitenland op te nemen, is de capaciteit in Nederland nu maar net voldoende.

    Door uitbreiding van de IC's en de verspreiding van patiënten hoopt ons land de piek in coronagevallen wel te kunnen opvangen. Maar helemaal zeker is dat niet. Het aantal IC-plekken in Nederland is immers relatief laag, ten opzichte van andere EU-landen. Hoe komt het dat Nederland zo weinig IC-bedden heeft, en hoe kijken artsen in het buitenland daartegen aan?

    De beperkte IC-capaciteit in Nederland heeft vooral te maken met de beperkte opname van oudere of kwetsbare patiënten. In Nederland ligt de nadruk op de kwaliteit van leven, en niet op het zo lang mogelijk rekken van de levensduur van iedere patiënt, legt Marianne Brackel uit. Zij is voorzitter van patiëntenorganisatie IC-Connect.

    "Zinloos medisch handelen", zoals Brackel het noemt, proberen Nederlandse artsen te vermijden. "Is de kans op herstel klein, dan wordt er eerder gekozen voor palliatieve zorg, dus het verlichten van pijn, op een andere locatie."

    'Ook honderdjarigen verdienen zorg'

    Die redenering volgen zeker niet alle landen. Voor veel Italiaanse artsen, bijvoorbeeld, is de Nederlandse aanpak ondenkbaar. "Ik ben faliekant tegen leeftijdsdiscriminatie in de zorg", zegt Paolo Falaschi, emeritus hoogleraar geriatrie uit Rome. "Ik vind het verwerpelijk om te zeggen: deze patiënt is al 100, hij gebruikt veel medicijnen, het is niet nodig om hem een plek te geven op de intensive care."

    Volgens Falaschi zijn artsen verplicht "om ook de 100-jarigen volledige medische zorg te geven, alles wat nodig is om hen weer gezond te maken". Mede als gevolg van die zorgfilosofie heeft het land relatief veel IC-bedden per hoofd van de bevolking.

    Toch is Italië daarin geen recordhouder. Dat is Duitsland, met in totaal 28.000 IC-bedden. Daarvan hebben 25.000 bedden ook beademingsapparatuur. Voldoende dus om op dit moment ook coronapatiënten uit het buitenland over te nemen.

    Niet noodzakelijk beter

    "In Duitsland moeten dokters er alles aan doen om patiënten beter te maken", legt hoogleraar geriatrie Hans Jürgen Heppner uit. "Iedereen die een kans heeft op overleven, jong of oud, moet terechtkunnen op de IC. Dat kan alleen wanneer er genoeg bedden en medische middelen zijn."

    Toch is de Duitse filosofie niet noodzakelijk beter dan de Nederlandse, vindt Heppner. "Ook hier zal er een moment komen dat de piek wordt bereikt. Dan zullen ook wij prioriteiten moeten stellen, iets wat we in Duitsland niet gewend zijn en liever niet doen."

    Nederland is beter op dat moment voorbereid, denkt hij: "Daar zijn al voor de corona-uitbraak strikte regels opgesteld. De Nederlanders hebben daardoor nu niet het probleem dat ze hun ziekenhuizen moeten reorganiseren."

    Nederlandse nuchterheid

    Bovendien blijkt in deze coronacrisis een grote hoeveelheid IC-bedden niet per se een garantie op succes. In Noord-Italië, waar de zorg zwaar overbelast is, zouden mensen van de beademing worden afgehaald wegens ernstige tekorten aan apparatuur.

    "Dat zijn tekorten die ze zelf hebben gecreëerd door patiënten massaal aan de beademing te leggen, ook alle hoogbejaarden", zegt de Nederlandse geriater Bert Keizer. "In Nederland hopen we dat scenario bespaard te blijven door strenger te zijn in het geven van een indicatie voor intensive care."

    Keizer prijst "de Nederlandse nuchterheid" waarmee artsen verhoogde levenskwaliteit en een mooie dood nastreven. Tegelijkertijd wil hij niet zeggen dat ons land de wijsheid in pacht heeft. "Want God bewaar me, als wij over een paar weken merken dat we het met ons beperkte aantal IC-bedden deze crisis niet aankunnen. Ik hoop niet dat wij hier merken dat wij het ook niet goed hebben aangepakt."

  3. Israël probeert de omvang van de corona-uitbraak met strenge maatregelen zoveel mogelijk te beperken. Niemand mag zijn huis uit, tenzij dat noodzakelijk is. Gebedshuizen en de meeste winkels zijn gesloten en tot en met vandaag waren bijeenkomsten met meer dan tien deelnemers verboden.

    Maar veel ultra-orthodoxe joden houden zich niet aan die regels. Nog steeds komen op religieuze begrafenissen en bruiloften tientallen of zelfs honderden gasten af. En hoewel de synagoges dicht zijn, komen strenggelovige joden op andere plekken nog steeds bij elkaar om te bidden.

    Leven en dood

    De groep loopt daardoor een groot risico op besmetting met het virus. In ultra-orthodoxe steden en wijken ligt de besmettingsgraad wel vier keer zo hoog als op andere plaatsen, volgens cijfers van het ministerie van Volksgezondheid.

    Die cijfers dringen ook tot de leiders van de gemeenschap door. "Wakker worden!" schreef de burgemeester van de ultra-orthodoxe stad Bnei Brak vrijdag in een brief aan zijn inwoners. "U moet begrijpen: dit is een kwestie van leven en dood." Bnei Brak is qua inwoners de negende stad van Israël, maar komt op de tweede plaats wat betreft coronabesmettingen.

    Correspondent Ties Brock maakte een reportage over de ultra-orthodoxe gemeenschap in Israël en de maatregelen tegen verdere verspreiding van het coronavirus:

    Religieuze redenen maken het voor orthodoxe joden extra moeilijk om thuis te blijven, zegt rabbijn Yehoshua Pfeffer. "Wij geloven dat de beste manier om God te dienen niet individueel is, maar samen met anderen. Samenkomen is voor ons niet alleen een sociale activiteit, het is een religieuze plicht. Dat maakt het moeilijk om alles af te blazen."

    Een ander probleem is dat ultra-orthodoxe joden slecht van de regels op de hoogte zijn. Velen van hen gebruiken geen internet en volgen geen massamedia als televisie of kranten. Ze zijn via die kanalen dus niet te bereiken door de autoriteiten.

    "Ze zijn minder goed geïnformeerd dan andere burgers", zegt een woordvoerder van de politie. "Daarom patrouilleren we extra in hun wijken. We willen duidelijk maken dat we geen bijeenkomsten meer tolereren."

    Maar dat gaat nog niet zo gemakkelijk. Toen de politie vandaag ingreep om de regels te handhaven in de Jeruzalemse wijk Mea Shearim, leidde dat tot opstootjes en arrestaties. Dertig mensen kregen boetes omdat ze in een groep bij elkaar waren of omdat ze zonder geldige reden op straat waren. Een ambulanceteam werd bekogeld met stenen.

    Vorige week raakte bij rellen in de ultra-orthodoxe wijk ook al een agent gewond, toen de politie de coronamaatregelen kwam controleren. En nog steeds worden agenten die door de wijk patrouilleren voor "nazi" uitgemaakt.

    Er heerst veel wantrouwen ten opzichte van de wereldse autoriteiten, zegt de ultra-orthodoxe rabbijn Pfeffer. "In dit soort omstandigheden is het voor sommigen: wij tegen hen, de gelovigen tegen de regering. Terwijl we juist nu eenheid nodig hebben. Corona is een probleem waar heel het land mee te maken heeft."

    De meeste rabbijnen roepen hun volgelingen inmiddels op om thuis te blijven en contact met anderen te vermijden. Het gaat beter, maar nog niet goed genoeg, ziet ook Pfeffer: "We moeten kritisch zijn op onszelf. We moeten nog helderder de boodschap verspreiden dat mensen thuisblijven en niet meer de straat op gaan."

    Steden in quarantaine?

    De Israëlische regering overweegt intussen strengere maatregelen op te leggen om de uitbraak te beperken. Volgens Israëlische media ligt zelfs de mogelijkheid op tafel om hele steden in quarantaine te plaatsen. Ook zou er overleg zijn over de optie om alleen nog samenkomsten van maximaal twee mensen toe te staan.

    Intussen telt het land in totaal ruim 4000 bevestigde besmettingen met het coronavirus. Tachtig coronapatiënten zijn ernstig ziek. Voor zover bekend zijn er tot dusverre 16 Israëliërs aan het virus overleden.

  4. Schrijfster en columniste Carl Friedman is overleden. Ze stierf vrijdag op 67-jarige leeftijd in haar woonplaats Amsterdam na een ziekbed, meldt uitgeverij Van Oorschot.

    Friedman, geboren als Carolina Klop, werd bekend met haar debuut, de novelle Tralievader uit 1991. Ook de roman Twee koffers vol (1993) was een succes. In de boeken staan de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog voor Joodse overlevenden en hun omgeving centraal. Beide boeken werden in meerdere talen vertaald en verfilmd, het laatste in 1998 door Jeroen Krabbé onder de titel Left Luggage.

    Joodse afkomst?

    In 2005 ontstond ophef over de herkomst van Friedman. Door haar boeken was in binnen- en buitenland de indruk ontstaan dat ze een Joodse achtergrond had, maar dat bleek niet zo te zijn. Wel had haar katholieke vader in een Duits concentratiekamp gezeten.

    Het werd haar kwalijk genomen dat ze in interviews nooit had ontkend dat ze Joods was. "Alles wijst erop dat Friedman in de greep is van wat wel heet 'het verlangen Joods te zijn'", schreef Joost Zwagerman begin 2006 in NRC. Friedman reageerde nooit op de aantijgingen, maar haar schrijverschap viel stil en ze publiceerde amper nog.

    Behalve verhalend proza schreef Friedman columns voor Trouw en Vrij Nederland. Voor haar hele oeuvre kreeg ze van de gemeente Tilburg en de Universiteit van Tilburg de E. du Perronprijs 2003.

  5. Steeds meer sectoren doen een oproep aan de overheid om ook in aanmerking te komen voor de eenmalige gift van 4000 euro. Deze overheidssteun was in eerste instantie bedoeld voor bedrijven die in opdracht van de overheid moesten sluiten, maar ondernemers die hier niet onder vallen hopen ook op deze steun.

    Zaken hebben hun inkomsten namelijk met rap tempo zien dalen, terwijl de vaste lasten blijven doorlopen. Ook blijkt de overheidssteun niet voor elke ondernemer voldoende, zo vertellen diverse bedrijven aan de NOS.

    Geen steun, wel nodig

    De Amsterdamse drukkerij FSDP kan geen aanspraak maken op de 4000 euro steun, maar zou die goed kunnen gebruiken. De huur van het pand en de inkoop van materiaal leiden tot hoge lasten, terwijl de omzet al met vijftig procent is gedaald, zeggen oprichters Hamid Firoozi Sheshtamad en Mohsen Ghassemi.

    Er komen steeds minder aanvragen voor het bedrukken van flyers of het bestickeren van auto's. Firoozi Sheshtamad: "We hebben daarbij nog zo'n 3000 euro openstaan in rekeningen, maar slechts een derde daarvan wordt momenteel betaald." Niet alle klanten betalen hun openstaande rekeningen omdat ook zij met geldproblemen kampen.

    'Zou veel schelen'

    "Het is een kettingreactie", zegt Firoozi Sheshtamad. "Als bijvoorbeeld de horeca gesloten is, betekent dit dat wij geen opdrachten meer uit die sector krijgen. De gevolgen van corona zijn heel groot in onze branche, we krijgen nog maar een paar kleine opdrachten. Onze klanten moeten ook kosten besparen, dus plaatsen veel minder bestellingen."

    Het bedrijf heeft geen personeel en kan dus geen aanspraak maken op de NOW-regeling, die betekent dat de overheid maximaal 90 procent van het werknemersloon betaalt. Het uitstellen van belasting betalen kan wel, maar is maar een tijdelijke lastenverlichting. Uiteindelijk moet er wel betaald worden, zeggen de ondernemers.

    Firoozi Sheshtamad: "een aanvraag voor een lening is vandaag afgewezen omdat we een jong bedrijf zijn. De bank heeft er geen vertrouwen in dat we het kunnen terugbetalen. Zoals het er nu uitziet kunnen we het nog twee maanden uitzingen. De steun zou ons echt kunnen helpen."

    Ook bedrijven die wel in aanmerking komen voor de steun, luiden de noodklok. Zoals theaterproducent Michael van Hoorne, die aangeeft dat ook commerciële bedrijven in de cultuursector extra hulp nodig hebben. Van Hoorne: "Met die NOW-regeling kan ik wel mijn werknemers betalen, maar mijn grootste kostenposten zijn de vaste lasten, zoals bijvoorbeeld het betalen van de studio's. Dan is 4000 euro niet zo veel."

    Vrijdagmiddag maakte minister Van Engelshoven in een brief aan de Tweede Kamer bekend dat er extra maatregelen worden genomen voor culturele organisaties. Zo kan subsidiegeld voor het derde kwartaal nu al worden aangevraagd en kunnen gekochte kaartjes worden omgezet in vouchers.

    Theaterlandschap

    Maar dit geldt alleen voor gesubsidieerde culture instellingen en theaterproducent Van Hoorne Entertainment is er daar niet een van. Van Hoorne: "Het gesubsidieerde deel van de cultuursector verkoopt maar 30 procent van de kaarten, maar krijgt nu 100 procent van de hulp. Er moet extra steun komen voor de hele sector, anders zal vanaf september het theaterlandschap er totaal anders uitzien."

    Het probleem in de theatersector is met name een liquiditeitsprobleem. Producties die aan het einde van het jaar zullen plaatsvinden, vergen nu al investeringen. 4000 euro is volgens Van Hoorne niet voldoende geld om die producties nu al in gang te zetten: "Nooit is er door deze commerciële groep aan de overheid om ook maar één euro gevraagd, maar nu hebben wij het nodig."

  6. De politieke partij Denk was al in 2018 op de hoogte van een buitenechtelijke relatie van fractievoorzitter Tunahan Kuzu. Hem is daarop tijdelijk het fractievoorzitterschap ontnomen, staat in een verklaring die het bestuur vanavond naar buiten heeft gebracht.

    Die verklaring is een reactie op de berichtgeving van HP De Tijd, dat gisteren meldde dat Kuzu zijn vertrek uit de politiek heeft aangekondigd omdat hij achtervolgd wordt door de affaire. Hij heeft zijn fractievoorzitterschap overgedragen aan Farid Azarkan en zal na de verkiezingen niet meer terugkeren.

    Kuzu zelf zegt dat hij opstapt omdat de politiek een te grote impact heeft op zijn persoonlijk leven. Ook in de verklaring van het bestuur van vanavond wordt dat als reden gegeven.

    Wederzijds goedvinden

    Over de buitenechtelijke relatie schrijft het bestuur dat het niet om een stagiaire of een medewerker van Denk ging, zoals HP De Tijd schreef. "Maar dat doet niets af aan de ontstane situatie." Volgens de partij ging het om een relatie met wederzijds goedvinden en was die inmiddels beëindigd toen de betrokken vrouw contact zocht met Denk.

    "Als gevolg hiervan zijn vanuit de fractie en het bestuur indringende gesprekken gevoerd met Tunahan Kuzu. Uit deze gesprekken bleek dat zijn gedrag niet past bij de kernwaarden van Denk. Dat heeft destijds geleid tot het ontnemen van het fractievoorzitterschap."

    Die laatste zin is opmerkelijk, want destijds werd gezegd dat Kuzu tijdelijk terugtrad om de gemeenteraadsfracties van zijn partij te ondersteunen. Denk was bij de gemeenteraadsverkiezingen in dertien plaatsen voor het eerst in de raad gekomen. Zelf was hij gekozen in Rotterdam. Achteraf blijkt die verklaring dus niet waar.

  7. De douane heeft opnieuw een grote partij cocaïne onderschept in de haven van Rotterdam. Dit keer ging het om 865 kilo, in een lading ananassen uit Costa Rica. De lading was bestemd voor een bedrijf in Antwerpen, meldt de regionale omroep Rijnmond.

    Afgelopen vrijdag vond de douane zo'n 1200 kilo cocaïne in een partij mango's uit Brazilië. Dat fruit was bestemd voor een bedrijf in Zwaag.

    Volgens de douane hebben de bedrijven in Zwaag en Antwerpen niets met de smokkel te maken. De drugs zijn inmiddels vernietigd.

  8. Wat als Anne Frank voor haar 13e verjaardag een camera had gekregen in plaats van een dagboek? Met die gedachte maakte de Anne Frank Stichting de YouTube-serie het Anne Frank Videodagboek. Daarin schrijft Anne niet, maar vlogt ze over de periode in het Achterhuis. De eerste aflevering staat vandaag online.

    Jongeren lezen minder dan vroeger, maar kijken juist veel online video's. De 13-jarige actrice Luna Cruz Perez neemt daarom de vlogcamera ter hand en speelt op die manier een Anne waarmee veel leeftijdsgenoten zich kunnen identificeren.

    De actrice die in de huid van Anne Frank kruipt, vertelt waarom ze het zo'n belangrijk project vindt:

    Anne Frank als influencer dus? "Het is een nieuwe en aansprekende manier om jonge mensen te bereiken met het levensverhaal van Anne Frank", aldus de stichting.

    "Het Anne Frank Videodagboek is één op één, persoonlijk en indringend", zegt algemeen directeur Ronald Leopold. "Anders dan films over Anne Frank, waarin ze vaak gespeeld wordt door oudere actrices en met perspectief van buitenaf, nodigt Luna met haar camera uit om op een directe manier verbinding te maken met het meisje Anne."

    'Wennen aan het idee'

    In de serie volgen kijkers het leven van Anne Frank tussen 29 maart en 4 augustus 1944 - de dag waarop Anne werd opgepakt door de Duitsers. In die periode zit ze al ruim anderhalf jaar ondergedoken met haar ouders, zus Margot, het gezin Pels en de uit Duitsland gevluchte tandarts Fritz Pfeffer. Anne filmt zichzelf, vertelt over haar gevoelens en haalt herinneringen op aan de tijd vóór het onderduiken.

    Jacqueline van Maarsen, de inmiddels 91-jarige vriendin van Anne Frank, is enthousiast over het project. "Door het dagboek te vervangen door een camera kunnen jonge mensen zich goed verplaatsen in de situatie van toen, de tijd waarin Anne Frank leefde. Ik moest wel even wennen aan het idee, maar ik vind het goed dat het verhaal van Anne Frank naar de moderne tijd is gebracht."

    Het videodagboek bestaat uit vijftien afleveringen. Iedere maandag en donderdag komt er een vlog online. De serie is Nederlands gesproken, maar wordt ondertiteld in het Engels, Duits, Spaans en Portugees.

  9. Alle ziekenhuizen in Nederland worden met spoed aangesloten op één computersysteem dat in real time het aantal vrije bedden laat zien. Vandaag is de koppeling al bij de helft van de ziekenhuizen gemaakt, de rest volgt later deze week.

    Van alle ruim honderd ziekenhuizen in Nederland wordt volledige medewerking verwacht. "Wij willen benadrukken dat het besluit om dit systeem te gebruiken vaststaat en niet vrijblijvend kan zijn", staat in een brief van het Landelijke Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding, dat valt onder het ministerie van VWS.

    Het computersysteem komt er niet voor niets: het moet gaan helpen bij het beter spreiden van coronapatiënten. Nu is het bij sommige ziekenhuizen veel drukker dan bij andere, met name op de intensivecareafdelingen. Het RIVM en de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care verwachten dat er zeker de komende weken nog veel meer IC-patiënten bij zullen komen.

    Hoe worden mensen die op de intensive care belanden ziek van het coronavirus?

    Tot op dit moment is het nog niet mogelijk om het actuele aantal vrije bedden van ziekenhuizen in te zien. Wel geven alle ziekenhuizen hun beddencapaciteit handmatig door via verschillende websites. Dat gebeurt een aantal keer per dag en de getoonde cijfers lopen daardoor voortdurend achter: een bed kan inmiddels weer bezet zijn. Al weken is daardoor niet precies bekend hoeveel bedden nu eigenlijk vrij zijn in Nederland.

    "Als we alle ziekenhuizen hebben aangesloten op het computersysteem, kunnen we de beschikbare capaciteit snel aflezen", zegt Ernst Kuipers, voorzitter van het Landelijke Netwerk Acute Zorg, tegen de NOS. "Dat is belangrijk, want de zorgvraag gaat nu zo snel dat we alle capaciteit nodig hebben. Daarom moeten we weten waar het druk is en waar we nog patiënten naartoe kunnen brengen."

    Groen = ruimte, rood = vol

    Het nieuwe computersysteem haalt automatisch informatie op die nu nog alleen bij ieder ziekenhuis zelf bekend is. Het gaat daarbij niet alleen om vrije bedden, maar ook om personeelsaantallen en de doorlooptijd van patiënten. De informatie wordt alleen getoond aan ziekenhuizen en is verder niet voor anderen in te zien. Een kleurcode op de kaart geeft per ziekenhuis aan of er ruimte (groen), krapte (oranje) of geen plek (rood) is.

    Ziekenhuizen kunnen wel zelf nog invloed hebben door hun eerste hulp handmatig 'op slot' te zetten bij een crisis, zegt Evelien van Eeten, mede-oprichter van 2TWNTY4, het bedrijf achter het computersysteem. "Bedden kunnen ook worden gelabeld die alleen bedoeld zijn voor mensen met corona of juist zonder enige verdenking van het virus".

    Van Eeten is ook spoedeisendehulparts in het Radboud UMC in Nijmegen en merkt daar ook dat er behoefte is aan direct inzicht in de beddencapaciteit. "Je wilt in een crisis geen tijd spenderen aan rondbellen om je patiënt kwijt te kunnen bij een ander ziekenhuis. En je wilt al helemaal niet allerlei papierwerk moeten invullen."

    Dat ziekenhuizen door de huidige drukte moeilijk patiënten kunnen overplaatsen, bleek anderhalve week geleden al in Brabant. Daar sloegen ziekenhuizen alarm door uitpuilende IC's en de moeite die ze moesten doen om ziekenhuizen in het noorden ervan te overtuigen om patiënten over te nemen.

    Volgens Van Eeten geven ziekenhuizen nu nog vaak niet alle beschikbare bedden door. "Ze doen dat om zelf niet in de problemen te komen als er zich ineens nieuwe patiënten aandienen. Het betekent dat er met ruim honderd ziekenhuizen in Nederland, mogelijk meer dan honderd IC-bedden nu eigenlijk niet benut worden. Met de tool zijn die bedden straks dus ook gewoon te zien."

    'Staak implementatie'

    Opvallend is dat verschillende medische IT-specialisten afraden om mee te werken aan het nieuwe systeem. "Wij adviseren ziekenhuizen de verdere implementatie van 2TWNTY4 te staken tijdens de coronacrisis", staat in een brief die vanuit koepelorganisatie CMOI aan alle ziekenhuizen is gestuurd.

    Een leeg bed in het systeem betekent volgens de specialisten namelijk niet automatisch dat er ook een patiënt kan worden opgenomen. "Registratie van operationele bedden is mensenwerk en daarmee handwerk. Er zijn zaken die eenvoudigweg niet kunnen worden geautomatiseerd."

    In een reactie op de brief zegt Van Eeten dat dit wel degelijk mogelijk is. Ook Ernst Kuipers van het Landelijke Netwerk Acute Zorg is daarvan overtuigd. "Er zijn altijd mensen die een alternatief hebben, maar wij hebben na alles te hebben afgewogen, gekozen voor dit systeem." Eind deze week moeten echt alle ziekenhuizen zijn aangesloten, benadrukt hij.

  10. Ruim een maand nadat de eerste coronabesmetting in Nederland is vastgesteld wordt steeds meer duidelijk over hoe gevaarlijk het coronavirus is - en wie door het virus in het ziekenhuis en zelfs op de intensive care belandt. Ook klinkt de oproep om te kijken naar de langetermijngevolgen van de coronamaatregelen voor de volksgezondheid. Nieuwe inzichten in vijf vragen:

    Wat valt op bij ziekenhuisopnames?

    Leeftijd: tot vanochtend waren er 3990 coronapatiënten opgenomen (geweest) in Nederlandse ziekenhuizen. 74,3 procent van die patiënten was volgens het RIVM (.pdf) ouder dan 60 jaar, slechts 4,6 procent was jonger dan 40. De ziekte die door het coronavirus wordt veroorzaakt, covid-19, leidt dus vooral bij oudere patiënten tot problemen. Zeker 59 procent had een onderliggende aandoening.

    Geslacht: uit de RIVM-data blijkt dat relatief veel mannen terechtkomen in ziekenhuizen. Bij de bekende besmettingen in de man-vrouwverhouding vrijwel 50-50, maar van het aantal opgenomen patiënten was 62,7 procent man en 'slechts' 37,2 procent vrouw. Van de overledenen was 62,5 procent man. Viroloog Eric van Gorp zei eerder dat verschillen in levensstijl daarbij mogelijk een rol spelen. Ook bij andere infectiezieken zijn mannen vaker slachtoffer dan vrouwen.

    Overgewicht: het hoofd van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, Diederik Gommers, zei bij Jinek dat twee derde tot 80 procent van de IC-patiënten obesitas heeft. Gommers noemde als verklaring de druk op de borstkas, die bij mensen met overgewicht groter is en kan leiden tot ademhalingsproblemen. Het RIVM heeft mensen met diabetes type 2 en hart- en vaatziekten aangemerkt als bijzondere risicogroep; overgewicht gaat vaak gepaard met die aandoeningen.

    Wie belanden er op IC? En wie niet?

    Ook op de intensive care-afdelingen is het gros van de patiënten ouder dan 60 jaar; ruim 71 procent. Nog eens 19 procent valt in de leeftijdscategorie 50-59. De overige 10 procent is jonger dan 50. De Stichting Nationale Intensive Care Evaluatie, die alle IC-opnames bijhoudt, deelt geen data over de man-vrouwverhouding.

    Opvallend is dat op de IC's het aandeel 80-plussers (3 procent) veel lager is dan het aandeel 70-79-jarigen (36 procent) en 60-69-jarigen (32 procent). Artsen vragen nu soms al aan patiënten om na te denken of ze bij een coronabesmetting wel op de IC terecht willen komen. Een verblijf daar is, ook bij een goede afloop, een zware aanslag op je lichaam.

    Bij opname op de intensive cares wordt daarom standaard gekeken naar iemands voorgeschiedenis en vooruitzichten. Degene met het ernstigste ziektebeeld komt dus niet automatisch op de IC; er wordt naar meer factoren gekeken. Van de 1276 mensen met corona die in totaal op de IC's hebben gelegen, overleden er tot vandaag 142 (stand: 16.00 uur). Dat is 11,1 procent. Van alle geregistreerde coronaslachtoffers (864) is dat 16,4 procent.

    Noord-Brabant was het epicentrum in Nederland, hoe is dat nu?

    Nog steeds zijn de grootste aantallen besmettingen en sterfgevallen gemeld in Noord-Brabant, maar volgens het RIVM lijkt het erop dat de piek daar is geweest. Brabant was de eerste met coronamaatregelen; de laatste dagen nam het aantal nieuwe ziekenhuisopnames en sterfgevallen daar af.

    In Zuid-Holland is het aantal nieuwe opnames juist snel gestegen, waarschuwde het RIVM gisteren. Ook in Limburg, Noord-Holland en Gelderland zijn relatief veel opnames.

    Bekijk op deze kaart hoeveel gemelde coronabesmettingen er in jouw gemeente zijn; er zitten opvallende uitschieters bij:

    Hoe zit het met besmettingen bij kinderen, is daar al meer duidelijkheid over?

    Het RIVM doet nu onderzoek onder honderd coronapatiënten en hun gezinnen om erachter te komen hoe groot de rol van kinderen is bij de verspreiding van het virus. Dat onderzoek is vorige week begonnen en duurt enkele weken. Uit eerdere studies blijkt volgens het RIVM dat kinderen geen speciale risicogroep zijn. "Op dit moment krijgen kinderen bijna nooit klachten", schrijft het instituut. "Kinderen vormen ook geen grote besmettingshaard."

    Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde schreef vorige week over een analyse van meerdere kleine studies naar de rol van kinderen. Daaruit bleek ook dat coronaklachten "zeldzaam zijn bij kinderen óf dat kinderen minder vaak de diagnose krijgen omdat ze veelal asymptomatisch zijn". Met andere woorden: het overgrote deel heeft een mild ziekteverloop of zelfs helemaal geen klachten.

    Is er al zicht op de langetermijngevolgen?

    De coronacrisis trekt niet alleen een wissel op de gezondheidszorg, maar ook op de economie. Verwacht wordt dat Nederland in een recessie terechtkomt. De zwaarte daarvan hangt af van de duur van alle genomen maatregelen, zoals reisverboden en het sluiten van voorzieningen. Het Centraal Planbureau gaat uit van 1,2 procent krimp als de maatregelen zo'n drie maanden duren. Als het langer duurt, valt de krimp natuurlijk nog groter uit.

    Ira Helsloot, hoogleraar Besturen van Veiligheid aan de Radboud Universiteit, waarschuwde gisteren bij Op1 dat de economische problemen ook gevolgen zullen hebben voor de volksgezondheid. "Het enige waar wij nu naar kijken is hoe de IC's niet overbelast raken", zei hij. "Maar dat zal nauwelijks effect hebben op het aantal doden."

    Het uitstellen van niet-urgente zorg heeft dat op termijn wel, verwacht Helsloot. Ook de verwachte armoedeval van groepen mensen kan later leiden tot hogere sterfte. "We kunnen tienduizenden gezonde levensjaren winnen, maar we gaan misschien wel een miljoen gezonde levensjaren verliezen." Helsloot roept politici op daar rekening mee te houden.

  11. De nieuwe salderingsregeling voor zonnepanelen leidt tot een kleiner financieel rendement voor de burger, maar de aanschaf van zonnepanelen blijft een aantrekkelijke investering. Dat meldt de voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal op basis van een doorrekening van de nieuwe regeling. Minister Wiebes maakte de details daarvan vandaag bekend.

    Een set van tien zonnepanelen kost op dit moment ongeveer 4000 euro. Onder de oude salderingsregeling verdient iemand na 25 jaar (de levensduur van de panelen) volgens Milieu Centraal 16.400 euro. Als je dat vergelijkt met een spaarrekening, gaat het om een rendement van 5,8 procent. Wie vanaf nu zo'n set koopt, verdient volgens de nieuwe regeling uiteindelijk 10.500 euro. Dit is te vergelijken met het rendement van 4 procent op een spaarrekening.

    Langere terugverdientijd

    De oude salderingsregeling houdt in dat de stroom die mensen aan het elektriciteitsnet leveren, weggestreept mag worden tegen de stroom die ze van het net afnemen. Daarbij betaalt de consument evenveel voor de stroom die hij gebruikt, als hij verdient met de levering van zonnestroom (op dit moment ongeveer 22 cent per kilowattuur).

    Deze gunstige regeling wordt na 2023 stapsgewijs afgebouwd, en stopt in 2031 helemaal. Daarna krijgt de consument een lagere vergoeding voor de stroom die aan het net wordt geleverd. Nu al krijgen eigenaren van zonnepanelen een lagere vergoeding, als ze meer stroom opwekken dan ze in totaliteit zelf gebruiken.

    Met de nieuwe regeling verandert ook de zogenoemde terugverdientijd. Op dit moment hebben kopers hun zonnepanelen na zeven jaar terugverdiend. Uit onderzoek door TNO blijkt dat dat door de nieuwe regeling uiteindelijk negen jaar wordt.

    Zonder de nieuwe regeling zou dit op termijn volgens minister Wiebes minder dan vijf jaar worden. Maar volgens hem zou dit een "hogere stimulering dan nodig" zijn. Nu "pakt de energietransitie voor de belastingbetaler niet duurder uit dan nodig", aldus de minister.

    Volgens Puk van Meegeren van Milieu Centraal kunnen mensen het best alle stroom van hun zonnepanelen zelf gebruiken, omdat ze daarmee het kopen van elektriciteit vermijden.

    "Dat kan bijvoorbeeld door het overdag aanzetten van de wasmachine of vaatwasser, in plaats van 's avonds of 's nachts als de zon niet schijnt en de panelen dus geen elektriciteit opwekken." Hoeveel meer stroom mensen gemiddeld dan kunnen gebruiken, gaat de organisatie de komende tijd uitrekenen.

    "Zeker als je een elektrische auto hebt of een (hybride) warmtepomp, kan dit stroomgebruik van eigen zonnepanelen behoorlijk oplopen. En nog verder in de toekomst kan de accu van je elektrische auto ook ingezet worden als buffer voor de stroom die je overdag opwekt. Omdat het stroomverbruik 's nachts veel minder is dan overdag, kunnen auto-accu's die stroom dan prima leveren."

    Zon maakt opmars

    Zonnestroom is bezig aan een enorme opmars. Netbeheerder Tennet meldde vorige week dat er vorig jaar 2,4 gigawatt aan zonnecapaciteit bij is gekomen. Dat zijn ongeveer acht miljoen zonnepanelen en is vergelijkbaar met zes gascentrales.

    Dit zijn niet alleen zonnepanelen op daken van huishoudens, maar ook op scholen, ziekenhuizen, bedrijven en zonneparken op de grond. Voor de komende jaren voorziet de netbeheerder nog een fikse verdere groei van het aantal zonnepanelen in Nederland.

  12. Op het hoofdkwartier van de NAVO in Brussel is Noord-Macedonië met een ceremonie binnengehaald als dertigste lid. Terwijl het volkslied klonk, werd de vlag van de republiek gehesen bij die van de andere lidstaten.

    Noord-Macedonië hoort nu bij de NAVO-familie, zei secretaris-generaal Stoltenberg in zijn welkomstwoord. De vertegenwoordiger van Noord-Macedonië die bij de ceremonie aanwezig was zei: "Eindelijk zijn we met onze bondgenoten." Vanwege het coronavirus was er geen publiek aanwezig.

    Het is voor het eerst in drie jaar dat een land wordt toegevoegd aan de NAVO. In 2017 werd Montenegro het 29ste lid van het bondgenootschap.

    De toetreding van Noord-Macedonië werd jarenlang geblokkeerd door NAVO-lid Griekenland, toen het land nog Macedonië heette. De Grieken eisten een nieuwe naam voor het land omdat een provincie in Griekenland ook Macedonië heet.

    In februari vorig jaar werd de naam officieel veranderd naar Republiek Noord-Macedonië. Als voorschot op het lidmaatschap werd toen bij het regeringsgebouw in Skopje de NAVO-vlag gehesen.

    Ook onderhandelingen met Europese Unie

    Door de naamswijziging hoopt Noord-Macedonië ook te kunnen toetreden tot de Europese Unie. De EU-buitenlandministers besloten vorige week dat de onderhandelingen met Noord-Macedonië en Albanië over een EU-lidmaatschap mogen beginnen.

    Met name Nederland en Frankrijk waren daar lange tijd op tegen. Nederland vond dat de landen meer moesten doen aan de bestrijding van corruptie en garanties moesten geven over de onafhankelijkheid van de rechtspraak. Na verscherping van de toetredingsregels ging het kabinet alsnog akkoord.