Nos nieuws

NOS Nieuws
NOS
  1. WhatsApp stelt een geplande aanpassing van zijn gebruikersvoorwaarden uit nu gebruikers vrezen dat moederbedrijf Facebook te veel privacygevoelige informatie krijgt. Volgens WhatsApp leven er veel misverstanden bij gebruikers over de veranderingen en is er meer tijd nodig om uitleg te geven.

    Gebruikers moesten op 8 februari akkoord gaan met de nieuwe voorwaarden omdat ze anders de toegang tot hun accounts bij WhatsApp verloren, zo werd eerder deze maand aangekondigd. Nu wordt die deadline uitgesteld naar 15 mei.

    Facebook

    Gebruikers kregen de afgelopen tijd een pop-upbericht te zien met de tekst: "Bedrijven kunnen door Facebook gehoste diensten gebruiken om WhatsApp-chats op te slaan en te beheren". Het gaat daarbij om data als tijdstip, locatie en naar wie je berichten stuurt.

    Veel mensen denken dat Whatsapp persoonlijke informatie verzamelt en die verkoopt aan bedrijven, die daar bijvoorbeeld gepersonaliseerde advertenties mee kunnen maken. Moederbedrijf Facebook heeft wat dat betreft bij velen geen goede naam.

    Onder anderen Tesla-baas Elon Musk en Twitter-oprichter Jack Dorsey moedigden eerder deze maand via sociale media hun vele miljoenen volgers aan alternatieven voor WhatsApp te installeren, zoals Signal.

    In Nederland is die chatapp inmiddels de populairste gratis app in zowel App Store (Apple) als Google Play (Android). Ook kreeg een andere chatapp - Telegram - er in 72 uur 25 miljoen gebruikers bij.

    WhatsApp kan in Europa overigens geen gebruikersinformatie delen met Facebook omdat dat niet mag vanwege Europese privacyverordeningen. De makers van de razend populaire app zeggen dat de geplande update de gewone chats tussen mensen niet zal veranderen.

  2. President Mahmoud Abbas van de Palestijnse Autoriteit heeft aangekondigd dat de Palestijnen voor het eerst in vijftien jaar naar de stembus kunnen. De bedoeling is dat er op 22 mei verkiezingen gehouden worden voor het Palestijnse parlement en dat er op 31 juli een nieuwe Palestijnse president gekozen wordt. "Als de verkiezingen inderdaad doorgaan, dan is dat een enorme ontwikkeling", zegt correspondent Ties Brock.

    In 2006 waren er voor het laatst verkiezingen voor het Palestijnse parlement. Die werden gewonnen door Hamas, flink tegen het zere been van Fatah - de partij van Abbas - en van Israël en de VS. Door het westen en Israël wordt het streng islamitische Hamas als terreurbeweging gezien.

    Een gewapend conflict tussen Fatah en Hamas zorgde voor een feitelijke splitsing van het Palestijnse bestuur: Fatah kreeg de macht op de Westelijke Jordaanoever en Hamas zwaait sinds 2007 de scepter over de Gazastrook.

    De laatste presidentsverkiezingen waren in 2005, toen Abbas de opvolger werd van Yasser Arafat. Zijn termijn liep in 2009 officieel al af, maar hij bleef aan de macht.

    Akkoord met Hamas

    De aankondiging van nieuwe verkiezingen komt na veelvuldig overleg tussen Fatah en Hamas. Ties Brock: "Hete hangijzers in dat overleg waren onder meer de mogelijkheid van Hamas om campagne te voeren op de Westelijke Jordaanoever en de data van de verkiezingen. Hamas wilde dat de parlements- en presidentsverkiezingen tegelijkertijd gehouden zouden worden." Hamas zegt vandaag in een verklaring verheugd te zijn over het besluit van Abbas.

    Sinds de bestuurlijke splitsing in 2007 zijn er talloze verzoeningspogingen tussen de twee partijen geweest en ook interim-regeringen waarin zowel Fatah als Hamas vertegenwoordigd waren. Eind september sloten ze een akkoord waarin onder meer stond dat er verkiezingen moeten komen.

    Dat akkoord kwam niet lang nadat Israël verschillende normaliseringsakkoorden sloot met Arabische landen. De Palestijnen zagen dat als verraad door hun Arabische bondgenoten, die de kans op een eigen staat nog kleiner maakte. Interne Palestijnse eenheid is door het wegvallen van Arabische steun daarom extra belangrijk om internationaal mee te blijven spelen, vinden Fatah en Hamas.

    Oost-Jeruzalem

    De Amerikaanse president Trump speelde een grote rol bij de totstandkoming van de akkoorden tussen Israël en verschillende Arabische landen. Mogelijk speelt in het aankondigen van concrete verkiezingsdata mee dat Joe Biden vanaf medio volgende week in het Witte Huis zit, zegt Brock. Abbas zou hiermee een signaal af willen geven democratie serieus te nemen, ondanks dat hij in de afgelopen vijftien jaar vele malen de belofte niet nakwam om verkiezingen te houden.

    "Velen hier vragen zich af of de verkiezingen er dit keer wel echt van gaan komen", aldus Brock. Er kunnen nog allerlei obstakels opduiken, zoals bijvoorbeeld Oost-Jeruzalem: "De internationale gemeenschap beschouwt Oost-Jeruzalem als door Israël bezet gebied, maar Israël ziet het als onderdeel van het eigen land. Daarmee is het onzeker of Israël Palestijnen daar toestaat te stemmen."

  3. Het coronavirus telt sinds de uitbraak ruim een jaar geleden duizenden mutaties. De bekendste mutant is de Britse. Maar ook Zuid-Afrikaanse, Japanse en Braziliaanse varianten duiken op. Hoeveel mutanten zijn er wereldwijd en hoe gevaarlijk zijn ze?

    "Het coronavirus muteert aan de lopende band", weet dierenarts en onderzoeker Reina Sikkema van het Rotterdamse Erasmus MC. "Het heeft een genetische code van ongeveer 30.000 'letters' waar steeds mutaties in optreden."

    Sommige mutaties wijken zo af, dat ze ook nauwkeuriger worden onderzocht. "Bepaalde varianten drukken mogelijk hun stempel op belangrijke eigenschappen van het virus, zoals de besmettelijkheid en de mate van ontduiken van onze afweerreacties. Daarom worden er nu wereldwijd zo'n vijf varianten in de gaten gehouden", verklaart Chantal Reusken, viroloog bij het RIVM.

    Wat overeenkomt in alle mutaties die worden gemonitord, is de N501Y-mutatie van het zogenoemde S-gen. Het S-eiwit, ook wel spike-eiwit genoemd, is een eiwit aan de oppervlakte van het coronavirus dat zich aan 'celreceptoren' bindt. Veel antistoffen binden zich ook aan dit spike-eiwit. Hierdoor kan het virus dat zich in onze luchtwegen vastzet, beter hechten.

    De D614G-mutatie is de meest dominante mutant, die het oorspronkelijke virus uit China heeft verdrongen. Deze variant komt het meest voor in Europa.

    "Mutaties kun je zien als vertakkingen in een boom", legt Chantal Reusken uit. "Je hebt de D614G-mutatie, maar die hebben we verder geen (landen)naam gegeven. Je hebt zoveel varianten, die krijgen allemaal een aanduiding in de vertakkingen van de boom."

    De Britse variant

    De variant die bekend staat als de Britse coronavariant, ook wel de B.1.1.7 genoemd, lijkt besmettelijker en kan op termijn de andere dominante variant (D614G) overwoekeren.

    De Britse mutant verspreidt zich 40 tot 70 procent sneller dan het coronavirus dat wij tot nu toe kennen, blijkt uit Britse en Deense studies.

    "Naar de Britse variant is het meeste onderzoek gedaan, omdat in het Verenigd Koninkrijk van veel monsters de genetische code wordt bepaald, en er veel onderzoekers en geld beschikbaar is om de verspreiding van deze variant te bestuderen. Deze onderzoeken zijn in Brazilië en Zuid-Afrika nog wat minder vergevorderd", merkt onderzoeker Sikkema op.

    De consequenties van bijvoorbeeld de Britse mutant kunnen groot zijn, laat NOS op 3 in deze vijf afbeeldingen zien:

    De Zuid-Afrikaanse variant

    De Zuid-Afrikaanse variant is de meest gevreesde variant: experts weten namelijk niet zeker of de Zuid-Afrikaanse variant vatbaar is voor de vaccins die nu worden gemaakt.

    "De Zuid-Afrikaanse en de Braziliaanse variant hebben een mutatie die mogelijk van invloed is op de efficiëntie van immuunreacties. Die mutatie heet E484K, en die zit ook in de Zuid-Afrikaanse en in beide Braziliaanse varianten. Dit wordt nu onderzocht door de WHO en vaccinproducenten, Pfizer bijvoorbeeld", weet viroloog Reusken.

    De Braziliaanse en de Japanse variant

    In Brazilië zijn twee mutanten gevonden, die net als de Britse en Zuid-Afrikaanse variant besmettelijker lijken te zijn. Ook bij de Braziliaanse variant is er sprake van een mutatie van het spike-eiwit.

    De Japanse variant is eigenlijk niet Japans, maar Braziliaans, zegt onderzoeker Sikkema. "De variant die in Japan was gevonden is in feite de Braziliaanse variant, die nu daar nu aan het toenemen is."

    Nieuwe mutaties

    Tot slot, kunnen we nog nieuwe varianten verwachten, uit bijvoorbeeld IJsland of Mongolië? "Dat kan", zegt viroloog Reusken. "Dat kan in andere landen gebeuren, maar ook hier als het virus van mens weer naar een diersoort gaat. Bijvoorbeeld via nertsen kan weer een variatie ontstaan die van grote invloed kan zijn. Of door de toenemende druk op het virus door de uitrol van vaccinaties en het geven van antivirale therapieën."

  4. Lexington in de staat Missouri was eens het toneel van een beroemde veldslag in de Amerikaanse burgeroorlog. Anno 2021 vindt er een nieuwe slag plaats in dit conservatieve heartland. Een slag om de ziel van de Republikeinse partij. Die strijd is nu in alle hevigheid losgebarsten na de bestorming van het Capitool.

    De Republikeinse senator Josh Hawley, die opgroeide in Lexington, staat centraal in dit gevecht. Hij leidde vorige week in de Senaat het verzet tegen de uitslag van de presidentsverkiezingen. Net als Trump herhaalde hij de ongefundeerde beschuldigingen dat de Democraten de verkiezingen gestolen hebben en riep hij het Congres op de kiezersfraude aan te pakken. Ook na de bestorming van het Capitool bleef hij vasthouden aan deze leugen.

    Vooral dat laatste zette kwaad bloed, ook bij zijn eigen partij. Partijprominenten in zijn thuisstaat noemden hem een "belediging voor Missouri". De Republikeinse oud-senator John Danforth, die jarenlang een mentor was van Hawley, heeft nu diepe spijt dat hij zijn opvolger geholpen heeft de Senaatszetel in Missouri te veroveren. "Het was de grootste fout van mijn leven."

    De Kansas City Star, een van de grootste regionale dagbladen van Missouri, schreef een vernietigend commentaar. "Hawley heeft bloed aan zijn handen", kopte de krant. "We hebben allemaal de foto gezien waarin Hawley vlak voor de Senaatszitting met gebalde vuist de Trump-aanhang buiten het Capitool begroette", zegt politiek commentator Melinda Henneberger van de Kansas City Star in een gesprek met de NOS.

    "Hawley draagt dan ook een grote verantwoordelijkheid voor het geweld. Hij was de eerste senator die de uitslag van de presidentsverkiezingen niet erkende. Hij moet geweten hebben dat zijn woorden tot geweld konden leiden."

    Henneberger komt dan ook met een waarschuwing. "Dit geweld gaat gewoon door, tenzij de Republikeinen zeggen: deze verkiezingen zijn niet gestolen. Want dat was de drijfveer achter wat er gebeurde. Het zou beter zijn voor de Republikeinse partij en de Amerikaanse democratie als ze erkennen dat Joe Biden de verkiezingen eerlijk heeft gewonnen."

    Voor het eerst lijken er nu barsten te ontstaan in de Republikeinse verdedigingslinie rond Trump. Vier jaar lang had de president, die geen tegenstand duldde, een ijzeren greep op zijn partij. Maar de gebeurtenissen van vorige week legden groeiende verdeeldheid bloot onder de Republikeinen.

    Tien Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden stemden met de Democraten voor de impeachment van Trump, wat tot voor kort nog ondenkbaar was. De Republikeinse Senaatsleider Mitch McConnell heeft het naar verluidt helemaal gehad met de president en zou geen bezwaar hebben tegen de afzetting van Trump. Zelfs zijn trouwste aanhangers in het Congres erkennen dat de president op zijn minst deels verantwoordelijk is voor het geweld.

    Maar de bestorming van het Capitool legt ook iets anders bloot: een groeiende kloof tussen het partijestablishment aan de ene kant en het lagere partijkader, en de Trump-aanhang, aan de andere kant. Neem David Lightner, de voorzitter van de Republikeinse partijafdeling in Jackson County, de regio in Missouri waar Hawley opgroeide. Hij blijft vierkant achter de president staan. "Ik ben er nog steeds van overtuigd dat de Democraten de verkiezingen gestolen hebben. Ik zal nooit Joe Biden erkennen als rechtmatige president."

    Zo zag de bestorming van het Capitool er vorige week uit:

    Hij prijst dan ook de opstelling van senator Josh Hawley. "Waarom ik hem verdedig? Omdat hij precies deed wat ik van hem verlangde: hij maakte bezwaar tegen stemmen die illegaal zijn uitgebracht."

    Lightner erkent dat er niets de inauguratie van Joe Biden in de weg staat, maar hij is ervan overtuigd dat Trump een grote rol blijf spelen in de Amerikaanse politiek. "Hij heeft het land in een nieuwe richting geduwd en een enorme beweging gecreëerd. Hij is een ongelooflijke persoonlijkheid en een briljante politicus."

    Tientallen miljoenen Republikeinse kiezers zijn het met hem eens. Trumps grip op de partij is misschien wat losser geworden na vorige week, maar zijn invloed blijft groot. Commentator Henneberger beaamt dat. "Ik denk dat bijna alle Republikeinen in het Congres stiekem blij zouden zijn als Trump zou verdwijnen. Het is niet Trump die ze vrezen, maar zijn achterban."

    En dat het is nu hét dilemma van de partij. Veel Republikeinen in het Congres willen het liefst zo snel mogelijk van Trump af. Maar bij verkiezingen maken ze geen schijn van kans zonder de steun zijn aanhang.

  5. In de haven van Rotterdam heeft de douane vandaag twee partijen cocaïne onderschept met een totaalgewicht van 1069 kilo.

    De eerste partij van 839 kilo werd gevonden in een container met twee oude Volkswagenbusjes. De zending kwam uit Brazilië. Volgens het Openbaar Ministerie heeft de ontvanger van de oldtimers waarschijnlijk niets met de smokkel te maken.

    Even later vonden douaniers een partij van 230 kilo cocaïne in een container vol met dozen bier. Er werden ook ongebrande noten tussen de zakken met drugs gevonden. Nader onderzoek wees uit dat de smokkelaars waarschijnlijk gebruik hebben gemaakt van de zogenoemde switchmethode waarbij smokkelwaar na aankomst in de haven snel in andere containers wordt ondergebracht.

    Elders op het haventerrein werd een container gevonden met ongebrande noten uit Argentinië. Die container lijkt te zijn gebruikt om de cocaïne naar Nederland te brengen. De noten waren bestemd voor een bedrijf in Rusland, dat vermoedelijk ook niets met de smokkel te maken heeft.

    Het HARC-team, een samenwerkingsverband van douane, FIOD, zeehavenpolitie en het Openbaar Ministerie in Rotterdam heeft de zaken verder in onderzoek. De drugs zijn inmiddels vernietigd.

  6. Volgens de openbaar aanklager van de Amerikaanse hoofdstad Washington D.C. is er geen direct bewijs dat de bestormers van het Capitool vorige week van plan waren om politici te ontvoeren en te doden. Aanklager Michael Sherwin reageerde daarmee op eerdere berichten dat er wel bewijs is voor dergelijke liquidatieplannen.

    In de aanklacht tegen een man uit Arizona die deelnam aan de bestorming, staat dat er sterke aanwijzingen zijn dat de aanvallers ontvoerings- en liquidatievoornemens hadden. Het gaat om de aanklacht tegen Jacob Chansley, de man die zonder shirt en met geschminkt gezicht en bizonhoorns in het Capitool opdook.

    De aanklagers van Arizona schrijven in een verzoek aan de rechter om Chansley voorlopig gevangen te houden dat er "sterk bewijs is, inclusief Chansleys eigen woorden en daden, dat het de bedoeling van de bestormers was om gekozen politici te ontvoeren en te doden".

    In reactie op de woorden van zijn collega's in Arizona zei aanklager Sherwin op een persconferentie in Washington dat zijn bureau het onderzoek leidt, en dat hij nog geen bewijzen heeft gezien voor deze liquidatieplannen. Wel kan het volgens hem zo zijn dat nog niet al het bewijs dat aanklagers in andere staten hebben verzameld al in Washington bekend is.

    Overleden politieagent

    Volgens The New York Times verdenkt de FBI 37 mensen van betrokkenheid bij de dood van Brian Sicknick, de politieagent die op de dag van de bestorming zwaargewond raakte en een dag later overleed in het ziekenhuis. Sicknick zou zijn geraakt door een brandblusser. Veertien andere agenten van de Capitol Police raakten volgens de FBI gewond bij de bestorming.

    Ondertussen verandert Washington steeds meer in een vesting, in de aanloop naar de inauguratie van aankomend president Biden, volgende week woensdag. De hele National Mall, de kilometerslange strook waar omheen alle grote musea, het Witte Huis en het Capitool zijn gevestigd, is zeker tot en met 21 januari verboden terrein voor het publiek. Volgens een regeringsfunctionaris komen er naar schatting 25.000 reservisten van de National Guard naar de hoofdstad.

    Pence belt Harris

    Terwijl president Trump de overwinning van Joe Biden nog altijd niet erkent, heeft vicepresident Pence inmiddels wel zijn opvolger Kamala Harris gebeld om haar te feliciteren en zijn hulp aan te bieden bij het overdragen van zijn taken. Dat hebben anonieme regeringsfunctionarissen tegen Amerikaanse media gezegd. De gaande en de komende vicepresident voerden volgens hen "een goed gesprek".

    Even terug naar vorige week; dit gebeurde er toen:

  7. Drugscriminelen weten steeds vaker door te dringen tot de zorgsector. Dat blijkt uit een onderzoek van het Informatie Knooppunt Zorgfraude in de regio Twente dat vandaag naar de Tweede Kamer is gestuurd.

    In het onderzoek worden 22 zorgbureaus doorgelicht van wie al vermoed werd dat ze een link hadden met de georganiseerde criminaliteit. Vijftien organisaties bleken zich bezig te houden met hennepteelt. Bij zes daarvan werden ook nog andere vormen van criminaliteit geconstateerd.

    Het gaat dan om witwassen, belastingfraude, uitkeringsfraude, illegaal gokken en ook het seksueel uitbuiten van cliënten. Zo werd een 18-jarige verstandelijk beperkte vrouw door een 'zorgaanbieder' in een woning als prostituee aan de slag gezet.

    Ook werden er tijdens het onderzoek kwekerijen ontdekt in woningen van eigenaren van zorgbedrijven, maar ook in de woning van een cliënt. In drie gevallen werd een plantage opgerold op de zorglocatie zelf.

    Bij drie 'zorgaanbieders' werden kwetsbare cliënten ingezet om henneptoppen te knippen. Dat gebeurde onder het mom van dagbesteding.

    Het onderzoek van het IKZ spitst zich toe op Twente. "In andere regio's is dit nog niet onderzocht, maar ik zou het raar vinden als deze vorm van fraude niet ook in andere delen van het land speelt", zegt onderzoekster Carla Vianen tegen RTV Oost. "Mogelijk volgt nog een vervolgonderzoek in de rest van het land."

    Zorggeld vloeit in zakken van criminelen

    Volgens de onderzoekers gaat het vooral om kleine, particuliere, bedrijfjes die zich richten op kwetsbare cliënten, zoals ouderen en senioren die kampen met allerlei (verslavings)problemen of in aanraking zijn geweest met justitie.

    Deze bedrijfjes streken voor tonnen aan zorgsubsidies op onder de noemer van het persoonsgebonden budget, zorg in natura en de wmo (Wet Maatschappelijke Ondersteuning). Het zorggeld ging niet naar de cliënten maar verdween voornamelijk in de zakken van criminelen.

    De onderzoekers ontdekten dat deze malafide zorgorganisaties geregeld deel uitmaken van een netwerk van bedrijven, waaronder vastgoed, horeca, transport, goudhandel, met daarboven een holding. In die holding wordt bijvoorbeeld het vastgoed, zoals de zorglocaties, ondergebracht. Op die manier wordt een financieel doolhof opgetuigd, waardoor opsporingsinstanties moeilijk zicht hebben op de geldstromen.

    Familiezaken

    Ook is er vaak sprake is van een bloedband. De betrokken bestuurders zijn veelal familieleden. Als het dan toch misgaat en een zorgbedrijf krijgt geen nieuw contract of gaat failliet, staat er vaak een zoon of dochter of ander familielid op, die het bedrijf onder een andere naam voortzet.

    De onderzoekers stellen vast dat door deze vorm van ondermijning geld, dat eigenlijk bedoeld is voor de zorg, weglekt in het criminele circuit. Niet alleen gaan hierdoor subsidies verloren, tegelijk moeten kwetsbare cliënten het stellen zonder de zorg waaraan ze juist behoefte hebben.

  8. De Griekse politie heeft in een vluchtelingenkamp op verzoek van het Nederlandse Openbaar Ministerie een man uit Sliedrecht aangehouden. Hij wordt verdacht van deelname aan een terroristische organisatie.

    De verdachte heeft een Nederlandse verblijfsvergunning. Uit onderzoek zou blijken dat hij in Syrië heeft deelgenomen aan de jihadistische strijd. Volgens persbureau Reuters gaat het om een lid van de Syrische strijdgroep al-Nusra, die banden heeft met al-Qaeda.

    Waarom hij in een Grieks vluchtelingenkamp verbleef, is niet bekend. De man zit vast en het Openbaar Ministerie in Rotterdam heeft zijn overlevering verzocht.

  9. Grondbeginselen van de rechtsstaat die geschonden werden en ouders die ongekend onrecht werd aangedaan. De conclusies van de parlementaire onderzoekscommissie logen er december vorig jaar niet om.

    Vandaag, vier weken later, treedt het kabinet af. "Het is verschrikkelijk misgegaan", aldus premier Rutte . De politiek moet volgens Rutte nu gaan werken aan veranderingen van de systemen én de informatievoorziening om te zorgen dat "zoiets nooit meer kan gebeuren". Een terugblik van hoe het wel gebeurde.

    Het is de zomer van 2019 en CDA-Kamerlid Omtzigt is het helemaal zat. Al tijden bijt hij zich vast in wat hij ziet als een van de ernstigste misstanden binnen de overheid: ouders die toeslagen aanvragen en onterecht als fraudeurs zijn aangemerkt.

    Onthullingen van Trouw en RTL Nieuws hebben de zaak aan het rollen gebracht. Ouders worden op vreemde gronden keihard aangepakt, komen in geldproblemen, verliezen hun baan of belanden in een echtscheiding. "Dit kan toch niet waar zijn?", denkt Omtzigt. Maar wat hij ook doet of vraagt, hij komt geen stap verder. Dossiers worden niet openbaar, vragen niet beantwoord. Premier Rutte moet zich met de kwestie gaan bemoeien, vindt hij, om zo snel mogelijk een einde aan de ellende te maken.

    Een jaar later. Staatssecretaris Snel is opgestapt en twee opvolgers (Van Huffelen en Vijlbrief) zijn aangesteld om orde op zaken te stellen. Maar de chaos is nog allerminst opgelost. De commissie-Donner heeft in maart geoordeeld dat er ruimhartig gecompenseerd moet worden. "Ouders hadden geen enkele kans om te ontsnappen", oordeelt Donner. Maar na een reeks Kamerdebatten en toezeggingen is een oplossing nog steeds nauwelijks in zicht. Ook komen door Kamerleden gevraagde stukken maar niet boven tafel.

    Het is juni 2020, de Kamer behandelt een compensatiewet. Na twee dagen debatteren blijkt 's avonds laat dat opnieuw een memo is achtergehouden en niet naar de commissie-Donner is gegaan die de zaak onderzocht. Zowel Omtzigt als SP-Kamerlid Leijten, die zich eveneens al jaren inzet om de waarheid boven tafel te krijgen, ontploft. Leijten zegt dat haar "schoenen uitvallen", Omtzigt zegt "witheet" te zijn. "Wat voor werk ben ik aan het doen? Moet ik detective worden?", vraagt hij zich hardop af. Hoe kunnen Kamerleden hun werk doen als stukken worden achtergehouden of informatie wordt weggelakt? Ook de Kamervoorzitter beseft hoe pijnlijk het is.

    Kijk hier de video van het pijnlijke moment in de Kamer in juni 2020.

    Nog een paar maanden later: 17 december 2020. Ministers, ambtenaren, de Tweede Kamer en zelfs rechters krijgen ervan langs in het snoeiharde rapport van de Kamercommissie, die een paar weken lang verhoren afnam om in kaart te brengen wat er nu misging. Tijdens die verhoren zeggen ambtenaren en ministers "buikpijn" van dingen gehad te hebben, het vaak ook "hard" gevonden te hebben. Dat het 'alles-of-nietsbeleid' was dat voor de terugvorderingen had gezorgd. Ambtenaren van Financiën wezen naar Sociale Zaken en vice versa. Maar wie was uiteindelijk schuldig? De commissie oordeelt dat alle onderdelen van de staat bij zichzelf te rade moeten gaan. Ouders is "ongekend onrecht" aangedaan, en de grondbeginselen van de rechtsstaat zijn geschonden.

    Ouders durven er nauwelijks meer op te hopen dat ze gecompenseerd worden. Een paar dagen na het verschijnen van het rapport maakt staatssecretaris Van Huffelen bekend dat de gedupeerden allemaal in elk geval 30.000 euro krijgen.

    De Kamercommissie oordeelt snoeihard en spreekt van ongekend onrecht.

    Na diverse Catshuisoverleggen komt het kabinet vandaag met de conclusie dat voor alles wat er gebeurd is maar één passend antwoord bestaat: collectief aftreden. Waren er eerder deze week nog intern verschillende opvattingen over hoe verder, zeker na de verklaring van PvdA-leider Asscher gisteren leek er geen andere uitkomst meer mogelijk. Nog steeds zijn lang niet alle ouders gecompenseerd, maar daar wil het demissionaire kabinet mee verder.

    Andere wapenfeiten Rutte III

    Het derde kabinet van Rutte zal ook de geschiedenisboeken ingaan als het kabinet dat het raadgevend referendum afschafte en het generaal pardon verruimde. Een kabinet dat een einde maakte aan de gaswinning in Groningen, excuses maakte voor hoe mensen decennialang de dupe werden van die gaswinningen, en een begin maakte met de schadevergoedingen. Een kabinet dat regeerde in de periode dat de aanval op het Iraakse Hawija aan het licht kwam, waarbij zeventig burgerdoden vielen en waar nog een onderzoek naar loopt.

    Een kabinet ook dat een klimaatakkoord sloot met een groot aantal maatschappelijke organisaties, na jaren van moeizame onderhandelingen een pensioenakkoord bereikte met bonden en werkgevers, en dat zich door de stikstof- en PFAS-problematiek worstelde. De maximumsnelheid op snelwegen omlaag bracht en uitkoopregelingen voor boeren opstartte, maar nog niet met definitieve oplossingen was gekomen toen de coronacrisis ineens daar was.

    Rutte III moest gaan crisisbesturen en deed met harde lockdownmaatregelen het land op slot. Het kabinet investeerde miljarden om bedrijven, zelfstandigen en KLM op de been te houden. Het moest alles op alles zetten om een zwart scenario in de ziekenhuizen te voorkomen. En ondertussen kreeg het veel kritiek op een corona-app die niet van de grond kwam, testbeleid dat langzaam op gang kwam en een vaccinatiestrategie die in landen om ons heen voortvarender leek. Premier Rutte deed deze week nog een oproep aan partijen in de Kamer om een avondklok, als uiterste noodmaatregel tegen het coronavirus, niet te blokkeren.

    Bovenal wordt Ruttes derde kabinet nu toch het kabinet dat verantwoordelijkheid neemt voor fouten -ook begaan onder eerdere kabinetten- tegen burgers die onterecht als fraudeurs in de hoek werden gezet en waardoor veel financiële en psychische problemen zijn veroorzaakt.

    Waar Asscher gisteren wél helemaal opstapte, en Wiebes vandaag, heeft Rutte niet overwogen om op te stappen als lijsttrekker. Dat is in eerste instantie aan de partij, daar heeft hij vertrouwen in, en dan aan de kiezer, zegt Rutte.

    Politiek verslaggever Wilma Borgman denkt dat de stap van vandaag de meest zekere manier was voor Rutte om als lijsttrekker van de VVD nog een keer voor het premierschap te gaan. "Hij is tot de conclusie gekomen dat nu een groot gebaar maken de enige optie is. Hij kan dan in de verkiezingscampagne zeggen dat hij erkent dat er grote fouten zijn gemaakt en dat hij daar verantwoordelijkheid voor heeft genomen. Als het kabinet was blijven zitten, hadden ze het verwijt gekregen 'plucheplakkers' te zijn. Rutte gaat nu als demissionair premier naar de kiezers om opnieuw vertrouwen te vragen, Als hij weer de grootste wordt kan hij met een sterker mandaat opnieuw aan een aantal jaar leiderschap beginnen."

  10. De Britse variant van het coronavirus wordt op steeds meer locaties in Nederland vastgesteld. De mutatie is vandaag opgedoken bij een ziekenhuis in Zeeland en een instelling voor mensen met een verstandelijke beperking in Gelderland.

    In het ziekenhuis Adrz in Goes zijn zeker vier medewerkers besmet geraakt met de Britse mutatie. Daarom worden per direct de coronamaatregelen aangescherpt. Ook vraagt het ziekenhuis patiënten om zonder begeleiding naar het ziekenhuis te komen. De GGD onderzoekt of er verdere stappen nodig zijn.

    Vanmiddag werd de Britse variant al vastgesteld bij drie bewoners van 's Heeren Loo, een zorginstelling voor mensen met een verstandelijke beperking in Ermelo. Mogelijk zijn ook drie andere cliënten en twee medewerkers besmet, de GGD is een uitgebreid bron- en contactonderzoek gestart.

    De besmettingen zijn ontdekt in één van de woningen op het zorgpark, schrijft Omroep Gelderland. Het is nog niet duidelijk hoe het virus daar terecht is gekomen. De woning is voorlopig dicht voor bezoek vanwege de besmettingen. Er is volgens 's Heeren Loo geen contact geweest met andere cliënten.

    Ook in Friesland

    De zieke bewoners zijn opgenomen in een speciale corona-unit. 's Heeren Loo begint volgende week met het vaccineren van bewoners. Op NPO Radio 1 zei GGD-arts Ashis Brahma dat cliënten die met de feestdagen op familiebezoek zijn geweest daar misschien de besmetting hebben opgelopen. "Mogelijk is dat de introductieroute geweest, dat wordt nu uitgeplozen."

    Gisteren werd de Britse variant vastgesteld bij een Fries woonzorgcentrum. Begin januari bleken opvallend veel bewoners en medewerkers van 't Suyderhuys besmet met het coronavirus. Uit een steekproef van het RIVM en de GGD kwam de Britse variant naar voren bij enkele cliënten en een personeelslid.

    Bestuurder Jan Maarten Nuijens over de uitbraak in Friesland:

  11. Oppositiepartij PVV heeft de kandidatenlijst gepresenteerd voor de Tweede Kamerverkiezingen. Alle huidige PVV-Kamerleden willen terug en staan op een verkiesbare plaats.

    In de top-20 staan op één na de huidige Kamerleden. Alleen Marjolein Faber, de nummer 18, zit nu nog niet in de Tweede Kamer. Zij is als fractievoorzitter het PVV-gezicht in de Eerste Kamer.

    Continuïteit

    PVV-leider Wilders spreekt over een "lijst vol kwaliteit en continuïteit, aangevuld met nieuw talent". Op nummer 2 staat opnieuw Fleur Agema, al jaren in de Tweede Kamer woordvoerder volksgezondheid.

    PVV-leider Wilders: "Ik heb er veel zin in om samen met dit enthousiaste team het onversneden PVV-geluid steeds luider te laten klinken.

    Hier staat de volledige lijst tot nummer 50.

  12. Het kabinet is gevallen. Wat betekent dat voor de aanpak van de coronacrisis en waarom treden er politici af, maar worden er geen ambtenaren ontslagen? Jullie stuurden ons jullie vragen over de val van het kabinet en politiek verslaggever Arjan Noorlander beantwoordde die vanmiddag in een Q&A. Hieronder kun je de belangrijkste vragen nog eens teruglezen en terugzien.

    Wat heeft het voor zin om het kabinet twee maanden voor de verkiezingen nog te laten vallen? Is dat niet alleen symboolpolitiek?

    Volgens Noorlander is dat deels waar. "Het is symboliek, maar symboliek is ook wel echt belangrijk in de politiek. Die symboliek betekent iets, namelijk dat het kabinet en de politiek zich realiseren dat wat hier fout is gegaan, zo slecht is dat ze daar echt voor moeten aftreden. En het is ook een belangrijke waarschuwing voor de toekomst voor mensen die met vergelijkbare zaken geconfronteerd worden."

    Kan Rutte nog wel verder als lijsttrekker van de VVD?

    Anderen trekken wel consequenties: Lodewijk Asscher is niet meer beschikbaar als lijsttrekker van de PvdA en minister Wiebes van Economische Zaken is afgetreden omdat hij zich "zwaar medeverantwoordelijk" voelt voor de toeslagenaffaire.

    "Rutte doet dat heel nadrukkelijk niet", zegt Noorlander. "Hij zegt 'ik neem als minister-president de verantwoordelijkheid, in die zin treed ik nu af, maar ik blijf gewoon lijsttrekker van de VVD. Ik vind het belangrijk om te laten zien dat ik mijn eigen fouten de komende jaren kan herstellen, dat ik daar de beste voor ben en ik laat het aan de kiezer over of die mij opnieuw een kans geeft om een kabinet in te gaan of misschien zelfs wel weer premier te worden.'"

    Wat schieten de ouders er nu eigenlijk mee op dat het kabinet aftreedt?

    "Het antwoord daarop is eigenlijk heel simpel", zegt Noorlander, "die schieten daar helemaal niks mee op. Behalve dan dat ze misschien een beetje genoegdoening voelen."

    Wat volgens Noorlander voor hen wel van belang is, is de brief van het kabinet waarin staat hoe het kabinet in de toekomst wil voorkomen dat dit soort dingen gebeuren en hoe ze de ouders die in de problemen zijn geraakt beter willen gaan helpen. Ze gaan proberen de getroffen gezinnen versneld te helpen. "Dat is dus eigenlijk de winst van vandaag", aldus Noorlander.

    Heeft het aftreden van het kabinet invloed op de corona-aanpak?

    Veel mensen zijn bezorgd dat de aanpak van de coronacrisis in gevaar komt en dat is volgens Noorlander ook heel logisch, want nu de coalitie verbroken is kunnen partijen veel meer hun eigen koers gaan varen.

    Een van de voorbeelden die vaak wordt genoemd is volgens Noorlander het instellen van een avondklok. Het kabinet wil daar serieus naar kijken, maar bekend is dat D66 tegen is. "Die hebben dat tot nu toe niet geblokkeerd omdat ze in het kabinet zaten, maar zoiets kan natuurlijk nu veranderen. Dus in die zin wordt het een hele spannende tijd."

    Waarom worden ambtenaren en de Belastingdienst niet aangepakt?

    "Officieel is het zo dat als er fouten worden gemaakt door ambtenaren, politici daar de verantwoordelijkheid voor nemen", legt Noorlander uit. "Maar voor veel mensen is dat niet genoeg, die vinden dat ambtenaren zo ver over de schreef zijn gegaan dat ze daar strafrechtelijk voor vervolgd zouden moeten worden."

    Het Openbaar Ministerie heeft daar op verzoek van het kabinet ook naar gekeken, maar heeft geoordeeld dat ambtenaren niet vervolgd kunnen worden als ze het beleid uitvoeren dat de wetgever heeft bedacht.

    Daarom hebben de gedupeerde ouders nu zelf ook een zaak aangespannen tegen de overheid, politici en ambtenaren "omdat ze toch nog een keer uitgezocht willen hebben of er toch echt niet strafbare handelingen zijn gepleegd. En dat kan, want als ambtenaren echt strafbaar zijn geweest, kunnen ze ook gewoon veroordeeld worden."