Nos nieuws

NOS Nieuws
NOS
  1. Overijssel gaat werk maken van zijn slavernijverleden. De IJsselacademie in Zwolle gaat met archiefonderzoek proberen om in kaart te brengen hoe bedrijven uit Kampen, Twente en de rest van de provincie slaven inzetten om goedkoop aan grondstoffen te komen.

    "Het debat is nu natuurlijk volop gaande in de samenleving. Heel veel extremen worden uitgelicht. Juist met dit onderzoek willen we beide kanten laten zien", zegt historicus Martin van der Linde bij RTV Oost. "Ja, er waren hier mensen die aandelen hadden in plantages. Er waren ook mensen die pleitten voor de afschaffing van de slavernij. Het hele slavernijverleden is eigenlijk ook deel van ons eigen verleden."

    In 2020 maakte de historicus van de IJsselacademie al een eerste inventarisatie op basis van archiefonderzoek. Dat leverde veel informatie op, maar was eigenlijk pas een begin. Om een compleet beeld te krijgen moet er nog flink in de archieven worden gespeurd. "Er liggen nog honderden archiefstukken uit de zeventiende tot en met negentiende eeuw die we graag onderzocht willen hebben", stelt hij.

    Tabaksindustrie in Kampen

    Nederland schafte de slavernij In 1863 officieel af. In 2023, 150 jaar later, wordt dat uitgebreid herdacht. De bedoeling is dat dan op basis van het archiefonderzoek in Zwolle en de andere archieven zowel een boek als een lesprogramma voor scholen beschikbaar komen - met specifiek Overijsselse voorbeelden.

    Nu al is duidelijk dat daarbij de tabaksindustrie in Kampen een grote rol zal spelen. Bijna de helft van de Kampenaren leefde in de 19e eeuw van de fabricage van sigaren en pruimtabak. Ook met de textielindustrie in Twente zullen banden te vinden zijn.

    De aandacht voor het slavernijverleden van Overijssel is de afgelopen jaren flink gegroeid. In navolging van Amsterdam en Rotterdam zijn ook in verschillende steden in Overijssel comités opgericht die de slavernij onder de aandacht willen brengen en levend willen houden. Vorig jaar werden in Deventer en Zwolle voor het eerst officiële herdenkingen gehouden rond Keti Koti, de afschaffing van de slavernij.

  2. In de bijna twee jaar die de coronapandemie duurt, wist de Pacifische eilandnatie Kiribati het virus tot voor kort buiten de deur te houden. Maar op de eerste internationale vlucht in zo'n tien maanden tijd, afkomstig uit Fiji, bleek twee derde van de 54 passagiers positief.

    Allen gingen in isolatie, maar nu zijn er toch vier coronagevallen opgedoken in de eilandgemeenschap. Drie beveiligers van het quarantainecentrum hebben het virus opgelopen, daarbuiten is nog één geval vastgesteld. Vanaf vandaag gaat het hele eiland South Tarawa, waar ongeveer de helft van de 120.000 Kiribatiërs woont, in lockdown; een maatregel die daar niet eerder genomen werd.

    De maatregelen betekenen dat mensen alleen hun huis mogen verlaten als ze een cruciaal beroep hebben, om boodschappen te doen of gebruik te maken van gezondheidszorg. Het ov rijdt niet, de horeca is volledig gesloten en elke vorm van sociale ontmoeting is verboden. Winkels zijn open tussen 06.00 uur en 14.00 uur.

    Hoe de passagiers aan boord van de vlucht het virus hebben opgelopen is onduidelijk. Ze zaten twee weken voorafgaand aan de vlucht in quarantaine en werden regelmatig getest. Ook hadden ze een negatieve test nodig om aan boord te gaan en waren ze gevaccineerd.

    Samoa

    Het is onduidelijk hoelang de lockdown duurt. Volgens de president van Kiribati Taneti Maamau is "de enige manier om dit virus te bevechten volledige vaccinatie". De Britse krant The Guardian schrijft dat ruim 90 procent van de volwassen bevolking een eerste prik heeft gehad en ruim 50 procent ook een tweede dosis.

    Ook het 2400 kilometer verderop gelegen Samoa heeft een lockdown afgekondigd. Net als in Kiribati werden er besmettingen meegebracht via een vlucht. Zeker vijftien passagiers afkomstig uit Brisbane in Australië testten positief.

    Tot nu toe waren er tijdens de hele pandemie slechts twee coronagevallen geweest op Samoa.

  3. Groot-Brittannië weigert voorlopig een exportvergunning af te geven voor een recent teruggevonden topstuk van de Nederlandse schilder Jan Davidsz. de Heem. Het is volgens kunstkenners te mooi om voor het land verloren te laten gaan.

    Het tijdelijke exportverbod geeft Britse instellingen drie maanden de tijd om interesse in het schilderij te tonen. Als zich voor april een mogelijke koper aandient, krijgt die nog eens een half jaar om fondsen te werven. Richtprijs is ruim 7 miljoen euro.

    Inzet is een monumentaal pronkstilleven van een banket, dat De Heem tussen 1640 en 1643 in Antwerpen vervaardigde. Daar werd de geboren Utrechter (1606-1684) geïnspireerd door de Vlaamse barok die er onder Rubens floreerde.

    "Hij verbond de twee stilleventradities uit de noordelijke en zuidelijke Nederlanden", schreef veilinghuis Christie's toen het werk in december onder de hamer kwam. "Hij kreeg een licht palet en werd flamboyanter, maar trouw aan zijn Nederlandse afkomst bleef hij nauwgezet werken met verfijnde details."

    "Dit schitterende stilleven combineert de grandeur van zijn schaal met voortreffelijk weergegeven details die uitnodigen tot gedetailleerde bestudering", beaamt kunstkenner Christopher Baker, lid van de commissie die de exportvergunning weigerde. "Hangemaakte en natuurlijke pracht, zoals Chinees porselein en exotisch fruit, verbeelden grote rijkdom, maar verwijzen ook naar de vluchtigheid van die geneugten."

    Kreefttelefoon

    Van de vier andere werken die De Heem op deze grootte maakte, hangt er een in het Louvre en werd een ander in 1988 verkocht voor 6,6 miljoen dollar. Dit vierde werk dook pas enkele jaren geleden op, na 200 jaar in een Britse privécollectie. Toen het in december als topstuk door Christie's werd geveild, werd het afgehamerd op bijna 7 miljoen euro.

    Groot-Brittannië kan een exportvergunning weigeren voor erfgoed dat nauw verbonden is met de Britse geschiedenis, kunstwerken met een grote esthetische waarde of objecten die van belang zijn voor wetenschappelijk onderzoek.

    Om deze redenen werden er de afgelopen jaren van de ruim 10.000 aanvragen er iets minder dan twintig geweigerd. Onder meer Dali's kreefttelefoon, een dolk van Lawrence of Arabia en een originele vaas van Wedgewood vonden zo alsnog een Britse koper.

  4. De politie stuurt komende maandag een sms naar ruim 3500 drugsgebruikers in en rond Nijmegen. In het bericht wordt verwezen naar een website met een overzicht van hulpverleningsinstanties. De nummers zijn afkomstig uit telefoons van drugsdealers die onderdeel waren van een drugsnetwerk rond Nijmegen dat de afgelopen maanden is opgerold.

    Het Openbaar Ministerie heeft tien personen in beeld die verdacht worden van drugshandel en daarvoor later dit jaar voor de rechter moeten verschijnen. Bij invallen op elf plekken in november vorig jaar nam de politie tussen de drie en vier ton drugs in beslag. "We krijgen het beeld van een drugsorganisatie die dag en nacht bereikbaar was om drugs te leveren. Het lijkt echt een soort winkel, zelfs met kortingsacties", zegt Lonneke Hordijk, teamchef bij de politie in Nijmegen.

    Ze zegt geschrokken te zijn van de verhalen die de politie las op de in beslag genomen telefoons van de dealers uit het netwerk. "We zien schrijnende verhalen. Mensen die hun laatste euro's gebruiken om drugs te kopen, omdat ze anders ontwenningsverschijnselen krijgen. We zien hoe gezinnen eraan kapotgaan, zelfs een vrouw die smeekt bij een dealer om geen drugs meer te leveren aan haar man. Mensen met kinderen, die nog snel even drugs nodig hebben voordat de kinderen thuis zijn."

    Volgens de politie gaat het om zowel mensen die incidenteel een bestelling plaatsten bij de dealers, tot mensen die vaker drugs afnamen. "Bij mensen die benaderd werden met kortingsacties heb je het niet over een keer een berichtje."

    De politie heeft een aantal voorbeelden gedeeld van de berichten die ze op de telefoons vonden:

    In de sms die de politie verstuurt staat een aanbod: "Zoek hulp om van je verslaving af te komen", zegt de Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls. In de sms verwijst de politie naar de site stoppenmetdrugs024.nl, een plek waar onder meer verhalen staan van mensen die succesvol van hun verslaving af wisten te komen.

    "Het begin van het jaar is het uitgelezen moment voor goede voornemens. We zien dat er veel mensen zijn die drugs gebruiken en hierdoor in de problemen zijn geraakt. Je bent niet alleen, er is hulp. En tegelijkertijd hoop ik dat deze actie incidentele gebruikers afschrikt: laat het niet zover komen."

    De politie benadrukt dat de nummers van de drugsafnemers alleen gebruikt zullen worden voor het sturen van de sms en niet in politiesystemen terecht komen.

    Methode eerder gebruikt

    Het is niet de eerste keer dat de politie een sms verstuurt naar drugsgebruikers. Eerder werd zo'n bericht verstuurd in Brabant en Midden- en Oost-Nederland. "Maar op zo'n schaal als nu, is wel uniek", zegt een woordvoerder van de politie.

    Bij een eerdere actie vorig jaar in Zwolle, waarbij een sms naar 750 gebruikers werd verstuurd, werd volgens de politie een website over verslavingshulp 3000 keer bekeken. Direct na het versturen van de sms telde de site 350 bezoekers. Acht personen belden uiteindelijk met een van de hulpverleners, nadat ze de site hadden bezocht.

  5. De Saudische coalitie die in Jemen strijdt tegen de Houthi-rebellen ontkent dat het een gevangenis heeft gebombardeerd, met tientallen doden tot gevolg. Dat laat de coalitie weten na de felle veroordeling van de aanval door VN-secretaris-generaal Antonio Guterres, die waarschuwde dat aanvallen op burgerdoelen in strijd zijn met internationaal recht.

    Gisteren kwamen er berichten binnen dat de Saudische coalitie een gevangenis had gebombardeerd die door de Houthi's werd gerund in Sa'ada, in het noordwesten van Jemen. Zeker zeventig mensen kwamen daarbij om het leven. De meeste slachtoffers zouden migranten zijn.

    Op beelden die zijn vrijgegeven door de rebellen is te zien dat lichamen onder het puin vandaan worden gehaald. Ziekenhuizen in de buurt geven aan dat ze het grote aantal gewonden niet aankunnen. Reddingswerkers zijn inmiddels bezig om de schade te herstellen:

    "Ik hoor van mijn collega's dat er nog altijd veel lichamen liggen op de plek van de luchtaanval en dat veel mensen vermist zijn", zegt Ahmed Mahat, missiehoofd van Artsen zonder Grenzen in Jemen. "Het is onmogelijk om te achterhalen hoeveel mensen er zijn gedood. Het lijkt te gaan om een verschrikkelijke geweldsdaad."

    De Houthi's beschuldigen de Saudische coalitie ervan welbewust burgerdoelwitten te bombarderen. "We beschouwen dit als een oorlogsmisdaad. De wereld zou verantwoordelijkheid moeten nemen op dit kritieke moment in de geschiedenis", zegt de Houthi-minister van Volksgezondheid, al-Motawakel, tegen persbureau AP.

    De Saudische coalitie zegt dat de gevangenis niet op een lijst stond met verboden doelwitten en dat er dus niet in strijd kan zijn gehandeld met de Geneefse Conventies. De coalitie zegt naar buiten te komen met "de feiten en details, en de desinformatie van de Houthi's" over de gebombardeerde locatie. De VN roept op tot een transparant onderzoek.

    Jemen is na jaren van strijd verdeeld geraakt over verschillende groeperingen. De Jemenitische regering heeft het meeste gebied in handen, maar dit is vooral onbewoonde woestijn zonder olie, gas of andere natuurlijke bronnen:

    Jemen wordt al zeven jaar verscheurd door een bloedige burgeroorlog. Volgens de VN maakt het land de grootste humanitaire crisis ter wereld door. Zo'n 80 procent van de bevolking is afhankelijk van humanitaire steun en voor miljoenen Jemenieten dreigt hongersnood, onder wie veel kinderen.

    De strijd woedt al jaren intensief, maar is in de afgelopen dagen verder geëscaleerd in reactie op een droneaanval door de Houthi's op een internationale luchthaven van coalitielid Abu Dhabi. Sindsdien is het aantal bombardementen op Houthi-doelen door de coalitie opgevoerd. Ook is het internet in het Jemen na die aanval op Abu Dhabi platgelegd.

    Hoe overleven de Jemenieten deze burgeroorlog? En hoe is het om door een land in oorlog te reizen? Bekijk hier de reis van Daisy Mohr en cameraman Pablo Torres:

  6. Bij een internationale politieactie zijn dertien leden van een autosmokkelbende aangehouden. Dat meldt de politie in het Duitse Osnabrück. De leider van de bende is een Nederlander van 66, die tien dagen geleden werd opgepakt in het Groningse Ter Apelkanaal.

    Het grootste deel van de auto's werd gestolen in Duitsland en vervolgens in Nederland van vervalste kentekenplaten voorzien. Daarna werden de auto's via de Rotterdamse haven verscheept naar Dubai in de Verenigde Arabische Emiraten.

    Het gaat vooral om luxeauto's zoals een Mercedes AMG GT R met een waarde van 230.000 euro, een Porsche Carrera 4 GTS (130.000 euro) en een BMW X5 M50d (100.000 euro). Er werden ook auto's van verhuurbedrijven in Frankrijk gestolen en doorverkocht via veilingen. In totaal hadden de gestolen auto's een waarde van 2,5 miljoen euro, zegt de Duitse politie.

    Sigarettenfabriek

    Het onderzoek naar de bende duurde drie jaar en begon nadat het de politie was opgevallen dat er veel auto's werden gestolen in de regio Osnabrück en in Noordrijn-Westfalen.

    In Ter Apelkanaal werd bij toeval ook een illegale sigarettenfabriek aangetroffen. De politie vond daar 1,5 miljoen sigaretten. In Litouwen werden zestig vervalste documenten van auto's gevonden en 400.000 euro in contanten.

  7. Het ene na het andere besmettingsrecord wordt gebroken terwijl er steeds meer aanwijzingen zijn dat een infectie met de omikronvariant milder verloopt. Zijn de huidige quarantaineregels nog wel houdbaar nu er gaten vallen in de zorg en het onderwijs? En waarom gebruikt het RIVM nog steeds oude data in de modellen?

    Het Outbreak Management Team (OMT) vergaderde gisteren over een nieuw corona-advies aan het kabinet. Voorafgaand aan het overleg sprak de NOS met OMT-voorzitter Jaap van Dissel, directeur van het Centrum voor Infectieziektebestrijding (CIb) en hoofdmodelleur Jacco Wallinga, beiden van het RIVM.

    Het aantal besmettingen kan volgens het OMT binnenkort oplopen tot 100.000 per dag. Als die allemaal gemiddeld drie contacten hebben, moeten er dagelijks 400.000 mensen in isolatie of quarantaine. Wat betekent dit?

    Jaap van Dissel: "Dit soort aantallen betekent vooral dat er in de bevolking heel veel infecties rondgaan. We denken wel dat die omikronbesmettingen een veel lagere druk op de ziekenhuizen zullen geven dan eerder bij delta het geval was. "

    Moet er iets veranderen aan de huidige quarantaineregels?

    Van Dissel: "Ik denk wel dat we opnieuw kritisch naar de regels moeten kijken. Je zou bijvoorbeeld kunnen denken aan het breder toepassen van de regels die binnenkort ook voor een aantal cruciale beroepen gelden: dagelijks een zelftest en op dag vijf een PCR-test. Dan accepteer je wel iets meer risico."

    99 procent van de mensen heeft nu milde of geen klachten na een besmetting met omikron. Begint de corona-epidemie daarmee op een forse griepgolf te lijken?

    Van Dissel: "Het is echt nog te vroeg om corona een griep te noemen. Griep heeft een ander ziektebeeld en ook de consequenties zijn anders. Je weet ook nog niet wat er na de omikron aan nieuwe varianten gaat opduiken. De griep speelt in de winter en we zien bij corona nu veel meer een continue strijd waarbij de ene variant wordt verdrongen door de volgende variant. Dat de huidige variant minder ziekmakend lijkt is winst, maar het is geen garantie dat dit ook bij een volgende variant ook het geval is."

    Is het met de huidige ziekenhuiscijfers nog nodig om de horeca en cultuur gesloten te houden?

    Van Dissel: "Dat vereist nog een bredere doorrekening en die bespreken we dan eerst in het OMT. Het is wel zo dat als je maatregelen loslaat waardoor het aantal besmettingen oploopt, het aantal opnames alsnog hoog kan worden."

    Het risico op ernstige ziekte zit vooral bij ouderen en kwetsbaren. Wat als alle maatregelen worden losgelaten, behalve de 1,5 meter en de mondkapjes, met daarbij het dringende advies dat kwetsbaren zichzelf beter beschermen?

    Van Dissel: "Je kan dit overwegen, maar dan moet je wel eerst doorrekenen of het ook hout snijdt."

    De OMT-adviezen waarin geadviseerd wordt over mogelijke versoepelingen leunen zwaar op de scenario's die modelleur Wallinga doorrekent. Donderdag bleek tijdens een technische briefing in de Tweede Kamer opnieuw dat hij tot voor kort nog rekende met aannames over de deltavariant om het verwachte aantal IC-opnames van de omikronvariant in te schatten.

    Waarom eigenlijk?

    Jacco Wallinga: "We weten nog steeds niet alles over de omikronvariant. Soms hebben we wel een vermoeden dat een eigenschap verschilt van de deltavariant, maar kunnen we daar nog niet mee rekenen. Bijvoorbeeld bij de kans op een IC-opname rekenen we daarom nog met de kans die geldt bij de deltavariant."

    Tijdens de briefing werd gezegd dat de kans op een IC-opname in het RIVM-model "zeker" wordt aangepast. De kans gaat van 1 op 5 naar 1 op 10 of 15. Waarop is die stelligheid gebaseerd?

    Van Dissel: "Op basis van studies uit het Verenigd Koninkrijk, de VS en Denemarken. Maar dit geeft meteen het probleem aan, want een studie uit Californië geeft gunstige kansen aan, maar berichten uit New York zeggen juist dat de ziekenhuizen daar weer onder enorme stress staan. Het beeld is nog niet consistent, maar gemiddeld genomen denken we dat we nu wat te hoge percentages aanhouden."

    Wanneer kreeg het RIVM eigenlijk voor het eerst informatie over die veel lagere kans op een IC-opname?

    Wallinga: "De eerste gegevens kwamen van het Britse Imperial College. Het ging om rapport 49 en 50. Er kwamen ook rapportages uit de Verenigde Staten. Maar als je die nagaat, dan zie je dat daar nuances in zitten. Is dat nu de kans voor IC-opname voor alle mensen met omikron of alleen voor de mensen met een herinfectie? De cijfers zijn daarom niet een-op-een te vertalen naar Nederland."

    De rapporten waar Wallinga naar verwijst werden op 16 en 22 december gepubliceerd. Deze rapporten wezen er dus op dat het aantal IC-opnames mogelijk de helft lager zouden zijn bij omikron.

    Dus terwijl het RIVM al geruime tijd denkt dat het aantal IC-opnames lager zal zijn, werden er nog oude gegevens gebruikt in het OMT-overleg?

    Wallinga: "De manier waarop wij ermee omgaan is door aan te geven dat bij alle grafieken een verhaal hoort. In dat verhaal moet staan dat het gaat om prognoses, die mogelijk te optimistisch of te pessimistisch zijn. Het is een manier van communiceren binnen het OMT en ik begrijp dat het lastig is om te begrijpen. Een grafiek zonder dat verhaal is voor publieksvoorlichting misschien minder geschikt."

  8. Goedemorgen! In Heerenveen wordt vandaag geschaatst tijdens het NK Allround & Sprint. En een deel van de leerlingen uit groep 8 brengt een bezoek aan een potentiële middelbare school tijdens de eerste open dagen van dit jaar.

    Eerst het weer: Het is vandaag bewolkt en er kan met name 's middags wat lichte regen vallen, bij een temperatuur van 6 of 7 graden. Er staat een matige wind uit het noordwesten. Vanavond is het op de meeste plaatsen bewolkt en kan hier en daar nevel of mist ontstaan. Vannacht wordt het een graad of 4.

    Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de werkzaamheden. Bekijk hier de dienstregeling voor het spoor.

    Wat kun je vandaag verwachten?

    Wat heb je gemist?

    Programmadirecteur Peter van der Vorst van RTL Nieuws zat gisteravond aan tafel bij Beau, waar hij vertelde dat RTL Nederland niets wist van misstanden bij The Voice of Holland. "We hadden dit vanaf het begin moeten weten", zei hij. Verschillende uitspraken van John de Mol noemde hij "zeer ongelukkig". "Ook over waar de verantwoordelijkheid voor dit soort dingen ligt".

    Van der Vorst gaf aan dat hij nog niet weet of The Voice ooit nog in Nederland op tv te zien is. "In ieder geval niet op korte termijn. Het blijft een fantastisch programma, waar heel veel mensen met veel plezier aan hebben meegedaan. Maar dat is nu besmeurd."

    Ander nieuws uit de nacht:

    En dan nog even dit:

    De dode vinvis die in augustus 2017 in verregaande staat van ontbinding aanspoelde op het strand van Texel, is het grootste dier dat ooit in Nederland is gestrand, meldt NH Nieuws. Het walvisvrouwtje moet 23 meter lang zijn geweest, blijkt uit onderzoek. Dat is 5 meter langer dan eerder werd gedacht. Waarschijnlijk is het dier twee keer in aanvaring gekomen met een schip en was de eerste keer al fataal.

    Fijne zaterdag!

  9. De verloofde van de vermoorde Amerikaanse Gabby Petito heeft voor zijn zelfmoord schriftelijk bekend dat hij verantwoordelijk was voor haar dood. De FBI heeft bekendgemaakt dat de bekentenis werd aangetroffen in een notitieblokje dat bij het lichaam van Brian Laundrie werd gevonden.

    Petito (22) verdween vorig jaar september toen ze als reisblogger met Laundrie (23) een reis door de Verenigde Staten maakte. De zaak kreeg internationale belangstelling door het vreemde gedrag van Laundrie: hij keerde alleen terug naar Florida en weigerde te spreken over wat er met zijn vriendin gebeurd was.

    Laundrie verdween toen hij bij de politie in beeld kwam als verdachte. Kort daarna werd het lichaam van Petito teruggevonden in een natuurpark in de Amerikaanse staat Wyoming. De FBI deelt nu mee dat ze door een harde klap op het hoofd en verwurging om te leven is gekomen.

    Vermiste verdachte

    Een uitgebreide zoektocht in het natuurgebied in Florida waar Laundrie was verdwenen, leverde in eerste instantie niets op. Pas op 20 oktober werd zijn lichaam teruggevonden, op een plek die volgens de FBI aanvankelijk onder water had gestaan. Bij zijn lichaam werden een vuurwapen, het notitieblok en een rugtas gevonden.

    De FBI concludeert dat er behalve Laundrie niemand anders betrokken was bij de dood van Petito. Volgens agenten probeerde Laundrie haar dood te verhullen door met haar telefoon berichten te blijven versturen.

    Details over de bekentenis van Laundrie werden niet gedeeld door de FBI. Ook is nog onduidelijk wat er met het notitieboekje gaat gebeuren.

    De FBI bedankte tipgevers voor alle medewerking en zegt te hopen dat beide families het drama kunnen afsluiten. "Hun families moeten Gabby en Brian missen en deze tragedie berokkende iedereen die hen of een van hen lief had veel pijn. Laten we hopen dat de herinneringen aan hun kinderen de families troost bieden."

  10. Ruim 500 zorgmedewerkers dreigen binnenkort hun baan te verliezen omdat ze inmiddels twee jaar ziek thuiszitten met long covid. Dat concludeert de vakbond FNV uit reacties bij het meldpunt dat eind december werd opengesteld. Kort daarvoor had de NOS de uitkomsten van een eigen onderzoek bekendgemaakt naar langdurige gezondheidsklachten bij zorgpersoneel na een coronabesmetting.

    De eerste groep zorgmedewerkers komt naar verwachting in maart in aanmerking voor een WIA-uitkering vanwege arbeidsongeschiktheid. "En in werkelijkheid zullen het er nog veel meer zijn, want niet iedereen zal zich bij ons hebben gemeld", zegt FNV-vicevoorzitter Kitty Jong.

    "Zij gaan er financieel flink op achteruit", aldus Jong. Veel van deze zorgmedewerkers hebben in hun tweede ziektejaar al 30 procent inkomensverlies geleden. Hun inkomsten zullen volgens Jong nog verder afnemen, in veel gevallen tot de helft van hun oorspronkelijke inkomen.

    Frontlinie

    Voor zorgmedewerkers kan dit betekenen dat ze hun hypotheek niet meer kunnen betalen en daardoor gedwongen worden hun huis te verkopen. Daarom moet er met spoed een financiële tegemoetkoming komen voor deze zorgmedewerkers, zegt Jong. "Zij stonden in de frontlinie."

    In totaal wendden ruim 1850 mensen uit de zorg zich tot het meldpunt, variërend van ambulancemedewerkers en ziekenhuispersoneel tot verpleeghuis- en thuiszorgmedewerkers. Zij kampen met langdurige klachten als vermoeidheid, kortademigheid, aanhoudende verhoging, depressie of vergeetachtigheid. Naast de zorgmedewerkers meldden zich ook nog 245 mensen uit andere sectoren.

    Voor veel zorgmedewerkers betekent long covid financiële zorgen, bovenop de gezondheidsklachten. Dat ervaart ook ambulancemedewerker Roy, die ons er eerder over vertelde:

    Ook liet de FNV een onderzoek uitvoeren naar de situatie van de gedupeerde zorgmedewerkers. Een van de aanbevelingen uit het rapport (.pdf) is dat er beter moet worden samengewerkt tussen organisaties als het UWV, arbodiensten, werkgevers en C-support (een organisatie die zich inzet voor mensen met langdurige coronaklachten), zodat er betere ondersteuning komt voor longcovidpatiënten.

    'Tegemoetkomingsfonds'

    70 procent van de zorgmedewerkers die zich hebben gemeld, denkt op het werk besmet te zijn geraakt met het coronavirus. Tijdens de eerste golf van de pandemie, tussen maart en juli 2020, waren de richtlijnen op de werkvloer nog onduidelijk. Ook werkten veel zorgmedewerkers noodgedwongen zonder de juiste beschermingsmiddelen.

    Vakbonden FNV en CNV dringen al langer aan op het instellen van een tegemoetkomingsfonds. "De tijd dringt voor veel zorgprofessionals die gedeeltelijk of volledig zijn afgekeurd", staat in een brief (.pdf) aan de ministers Kuipers van Volksgezondheid en Helder voor Langdurige zorg.

    Gezondheidsraad

    Eerder stelde de SP al Kamervragen over de situatie van de langdurig zieke zorgmedewerkers, samen met andere partijen. Ze willen weten wat er wordt gedaan om deze mensen te compenseren. Minister Kuipers moet er nog op antwoorden.

    Deze week werd in de Tweede Kamer een motie aangenomen van acht partijen, waaronder Lid Omtzigt, JA21, Volt en CU, over de zorg voor longcovidpatiënten. De indieners van de motie willen dat deze relatief nieuwe ziekte herkend en erkend wordt door instanties en dat zorgmedewerkers in aanmerking komen voor de WIA wanneer ze echt niet meer kunnen werken.

    Dat is volgens Omtzigt nu niet altijd het geval. "Bij iemand die de eerste patiënt vervoerde is het duidelijk dat er een relaties is tussen de ziekte van de zorgmedewerker en long covid, maar in latere stadia is het lastiger te bepalen of het een beroepsziekte betreft."

    Daarnaast moet er opheldering komen over de aansprakelijkheid. Waarom was er geen richtlijn waardoor groepen zorgverleners nauwelijks of geen beschermende middelen droegen, wanneer zij contact hadden met coronapatiënten?

    'Heel naar'

    In een reactie laat VWS aan de NOS weten dat de Gezondheidsraad in het eerste kwartaal van dit jaar met een advies komt over long covid. Afhankelijk van de uitkomsten van dat onderzoek wordt gekeken of "specifieke groepen die met langdurige coronaklachten kampen, zoals zorgprofessionals" moeten worden ondersteund, zegt een woordvoerder van het ministerie.

    Minister Helder voor Langdurige Zorg wil met een aantal longcovidpatiënten en FNV in gesprek gaan. "Het is heel naar dat zorgprofessionals die twee jaar geleden vooraan stonden bij de bestrijding van covid, mogelijk als gevolg daarvan nu langdurige klachten hebben en daar schade van ondervinden", reageert ze nu. Na de gesprekken komt ze met een nadere reactie.

  11. Het is vrijwel onmogelijk voor de meeste Afghanen op de Nederlandse evacuatielijst om Nederland ook daadwerkelijk te bereiken. Dat blijkt uit e-mails van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken aan Afghanen, die zijn ingezien door de NOS. Er zijn naar schatting nog zo'n 1500 Afghanen achtergebleven die voor evacuatie naar Nederland in aanmerking komen.

    De laatste route die relatief veel Afghanen gebruikten, is de landroute naar de Nederlandse ambassade in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad. Die ambassade heeft een aantal Afghanen per e-mail laten weten dat ze niet meer kunnen helpen als mensen illegaal Pakistan zijn binnengekomen. Veel Afghanen die over land vanuit Afghanistan naar Pakistan reizen om te worden geëvacueerd, doen dat zonder de vereiste papieren.

    De evacuatievluchten naar Pakistan en Qatar zijn ook al anderhalve maand niet meer uitgevoerd en er is geen concreet uitzicht op hervatting. Bij de Nederlandse ambassades in Iran en Turkije meldden zich de afgelopen maanden ook Afghanen, maar daarbij ging het om veel kleinere aantallen.

    Visumproblemen

    Het ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat mails zijn verstuurd waarin staat dat de Nederlandse ambassade in Pakistan veel Afghanen niet meer kan helpen. Volgens het ministerie is dat onmogelijk geworden, omdat Pakistan niet meer toestaat dat Afghanen zonder geldig Pakistaans visum Pakistan verlaten.

    Veel tolken en andere personeelsleden die ooit voor bijvoorbeeld het Nederlandse leger werkten, hebben nooit een paspoort gehad en het is moeilijk om bij het Taliban-bewind nieuwe paspoorten aan te vragen. Voor wie wel een paspoort heeft, is het aanvragen van een Pakistaans visum duur. Achtergebleven tolken met wie de NOS contact heeft, zeggen dat de visa ook moeilijk te krijgen zijn.

    Nieuwe groep

    Woensdag kwamen nog wel elf Afghanen vanuit Pakistan aan in Leipzig in Duitsland. Zij hebben als eindbestemming Nederland. Het ging om de eerste groep uit Afghanistan in meer dan een maand tijd die via Pakistan richting Nederland kwam. Volgens het ministerie beschikten deze Afghanen wel over paspoorten en Pakistaanse visa.

    De grootste groep Afghanen werd tot nu toe via de lucht geëvacueerd, maar ook die vluchten liggen dus stil. De meeste geëvacueerde Afghanen vlogen eerst naar Qatar, maar de laatste vlucht naar dat land was op 6 december. De luchtroute naar Pakistan is al langer afgesloten.

    Alternatieve routes onderzocht

    Begin januari zei een advocaat namens de Nederlandse overheid nog te verwachten dat een groep Afghanen binnen een maand naar Nederland kan worden geëvacueerd. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt nu tegen de NOS dat op dit moment onderzoek wordt gedaan naar alternatieve routes, maar welke routes dat zijn, blijft onduidelijk.

    Ook schreef de vorige minister van Buitenlandse Zaken, Ben Knapen, aan de Tweede Kamer dat mensen die voor evacuatie in aanmerking komen, kunnen aankloppen bij Nederlandse ambassades. Dat beleid staat nog steeds, maar is in de praktijk voor mensen zonder paspoort niet meer uitvoerbaar door de aangescherpte Pakistaanse voorwaarden.

  12. De boeddhistische zenleraar, monnik, schrijver en vredesactivist Thich Nhat Hanh is op 95-jarige leeftijd overleden in zijn thuisland Vietnam. Volgens zijn organisatie Plum Village is hij vredig gestorven in een tempel in de stad Hue, in Centraal-Vietnam.

    De monnik staat in het Westen vooral bekend als vredesactivist en als de man die mindfulness naar het Westen heeft gebracht. Hij schreef meer dan 100 boeken over onder meer mindfulness en meditatie en werd gezien als de op een na hoogste figuur binnen het boeddhisme, na de dalai lama.

    Zijn inzet als vredesactivist kreeg in de Vietnamoorlog vorm. Hij ontmoette op het hoogtepunt ervan Martin Luther King, die hij overhaalde zich tegen oorlog uit te spreken. Later nomineerde King Nhat Hanh voor de Nobelprijs voor de Vrede en beschreef hem als "apostel van vrede en geweldloosheid".

    Verbannen

    Zijn strijd tegen de oorlog leidde bij de regering van het toenmalig Zuid-Vietnam echter tot grote ergernis. Na een reis aan de Verenigde Staten mocht Thich Nhat Hanh niet terugkeren. Ook na de oorlog was hij niet meer welkom, en dus begon hij aan een leven in ballingschap van 39 jaar.

    Hij vond onderdak in Frankrijk en stichtte een boeddhistische gemeenschap in de buurt van Bordeaux. Ook in andere steden stichtte hij kloosters, zoals in New York, Parijs, Hongkong, Australië en zijn thuisland Vietnam.

    In 2014, een maand na zijn 88ste verjaardag, werd Nhat Hanh getroffen door een hersenbloeding, waardoor hij niet meer kon spreken en voor een deel verlamd raakte. Later mocht hij van de Vietnamese autoriteiten terugkeren en zijn laatste jaren doorbrengen in zijn thuisland.