Nos nieuws

NOS Nieuws
NOS
  1. Het kabinet kan het in financiële problemen verkerende schaatscomplex Thialf in Heerenveen niet rechtstreeks steunen, zoals de Tweede Kamer graag wil. Staatssecretaris Blokhuis laat de Kamer weten dat dat in strijd met Europese regels is.

    Wel wil Blokhuis onderzoeken of er op een andere manier iets gedaan kan worden zodat sporters die naar de Winterspelen gaan in elk geval de komende maanden in de schaatshal kunnen blijven trainen, schrijft hij aan de Kamer.

    Partijen riepen het kabinet vorige week op 1 miljoen euro overheidssteun beschikbaar te stellen om het schaatscomplex in ieder geval het huidige seizoen open te kunnen houden. Nederlandse schaatsers zouden hun voorbereiding op de Olympische Spelen in Beijing van volgend jaar dan gewoon in Heerenveen kunnen voortzetten.

    Thialf kampt al langere tijd met financiële problemen. Topschaatsers, onder wie Sjinkie Knegt, Sven Kramer en Ireen Wüst, stuurden in oktober een brandbrief aan de politiek. Zij vroegen om een eenmalige overheidsbijdrage van 20 miljoen euro.

    Maar bij zo'n rechtstreekse financiële injectie voorziet Blokhuis problemen "met staatssteun en andere onrechtmatigheden".

    Steun voor noodzakelijke ingrepen

    Wel wil Blokhuis samen met NOC*NSF bekijken hoe de noodzakelijke vervanging van essentiële onderdelen "ondersteund" kan worden om de kwaliteit van de ijsvloer op peil te houden. Blokhuis zal de Kamer daar voor het einde van het jaar verder over informeren.

    Eerder besloten sportkoepel NOC*NSF, schaatsbond KNSB, de gemeente Heerenveen en de provincie Friesland Thialf te ondersteunen met 1,4 miljoen euro.

    Ook liggen er plannen om de schaatshal financieel gezond te maken. Zo moet het stadion in de toekomst ook door andere takken van de schaatssport worden gebruikt. Schaatsbond KNSB wil bijvoorbeeld dat het stadion het nationale trainingscentrum voor kunstrijden wordt.

  2. Het gaat "helemaal top" met prinses Beatrix, die een coronabesmetting heeft opgelopen. Dat zei koning Willem-Alexander tegen een verslaggever van Blauw Bloed. Volgens hem is er "gelukkig helemaal niks aan de hand" met zijn moeder.

    De Rijksvoorlichtingsdienst liet zaterdag weten dat de prinses vanwege milde verkoudheidsklachten zich liet testen en de uitslag positief bleek. De 83-jarige prinses zit sindsdien in isolatie op haar landgoed Drakensteyn in Lage Vuursche.

    "Ze was een beetje verkouden en dacht dat het kwam door de airconditioning in de tropen", aldus Willem-Alexander. Prinses Beatrix was kort voor het positieve testresultaat teruggekeerd van een werkbezoek aan Curaçao. Daar ontmoette ze groepen kinderen en er werden niet overal mondkapjes gedragen. Tijdens dat werkbezoek vertelde de prinses dat ze haar boosterprik al heeft gehad.

    Volgens de koning is Beatrix "in hele goede spirits, dus het is allemaal fantastisch". Willem-Alexander bedankte voor de camera van Blauw Bloed iedereen in Nederland voor het medeleven met de prinses.

    Door de positieve testuitslag zal Beatrix morgen de achttiende verjaardag van prinses Amalia missen.

  3. Bij het bouwen van nieuwe woningen wordt nog te weinig rekening gehouden met de langetermijngevolgen van klimaatverandering. Dat staat in een nieuw adviesrapport van Deltacommissaris Peter Glas aan de ministeries van Binnenlandse Zaken en Infrastructuur en Waterstaat. Glas is verantwoordelijk voor het deltaprogramma dat Nederland tegen het water moet beschermen.

    Om de woningnood aan te pakken, moeten voor 2030 zo'n 1 miljoen woningen worden gebouwd. Maar zoals het er nu naar uitziet, zullen daarvan zo'n 820.000 woningen gebouwd worden in gebieden met risico op overstromingen, bodemdaling, hitte of droogte.

    Glas ziet dit onder meer gebeuren in de Randstad. De vraag naar woningen is daar het grootst, maar het is tegelijkertijd een regio die kwetsbaar is voor de gevolgen van klimaatverandering zoals de zeespiegelstijging. De commissaris houdt rekening met het scenario dat de zeespiegel in 2100 twee meter is gestegen.

    Andere regio's waar problemen worden voorzien rond het bouwen van nieuwe woningen zijn het zuiden van Friesland en het noordwesten van Overijssel, rondom de kop van Flevoland. Daar is de grond slap en het risico op overstromingen aanzienlijk.

    Bouwplannen afstemmen op hoogwaterrisico

    De commissaris roept het Rijk op om snel stappen te zetten om in de bouwplannen rekening te houden met de risico's van klimaatverandering zoals een hoger peil in de rivieren. In september bracht de commissie hier al een advies over uit.

    Verder moet er gekeken worden naar de verstedelijking van Nederland, zegt Glas. Onderzocht moet worden of investeringen op de lange termijn anders kunnen worden verdeeld, bijvoorbeeld over steden in hoger gelegen gebieden in het oosten van het land.

    Ook moeten de regels voor bouwen in buitendijkse gebieden worden aangescherpt. Dat zijn gebieden die voor dijken of duinen liggen en daardoor minder goed beschermd zijn tegen hoogwater. Daar moet bijvoorbeeld ruimte worden gemaakt voor een goede waterafvoer of het verstevigen van de waterkeringen zoals dammen en sluizen.

  4. De Hazara, een sjiitische minderheid in Afghanistan, vrezen voor hun toekomst onder de Taliban. Onder het vorige Taliban regime in de jaren 90 vonden massale moorden plaats op Hazara burgers. Ook werden in 2001 in Bamyan, de provincie waar de Hazara een meerderheid vormen en die als hun culturele hoofdstad wordt gezien, twee wereldberoemde Boeddhabeelden vernietigd.

    In november werd via sociale media een video verspreid waarin te zien is hoe Talibanstrijders de omgeving van de Boeddhabeelden, een rotsachtige heuvel vol eeuwenoude grotten met muurschilderingen, gebruiken als schietbaan. Een beeld dat de Hazara niet alleen pijn doet, maar ook angst aanjaagt.

    "In 2001 hoorden we de Taliban zeggen dat de Boeddha's tegen de islam waren", zegt archeoloog Mortaza Ahmadi tegen cameraman Amir Jan, die eind november namens de NOS in Bamyan filmde. "Deze video toont aan dat de Taliban nog steeds vijandig zijn tegenover de beelden."

    Aanval op culturele veelzijdigheid

    Volgens Ahmadi zijn er veel legendes rond de beelden. Lokaal wordt geloofd dat het twee geliefden voorstellen, Shahmameh en Salsal. "Wie de gezichten van deze Boeddhabeelden heeft gezien, weet dat ze de trekken hebben van de inheemse inwoners in deze regio, en dat ze daarom onderdeel uitmaken van de geschiedenis en identiteit van de mensen van Bamyan."

    Het vernietigen van de beelden werd gezien als een aanval op de Hazara-minderheid en de culturele veelzijdigheid van Afghanistan. Rond dezelfde tijd vonden volgens mensenrechtenorganisaties grootschalige moorden plaats op burgers in een afgelegen gebied van de provincie.

    Beelden van het opblazen van de Boeddha's gingen de wereld rond:

    Nu de grotten, die volgens UNESCO tot het meest bedreigde erfgoed ter wereld behoren, als schietbaan worden gebruikt, vrezen de Hazara voor eenzelfde situatie. Wat bijdraagt aan de angst is dat een toenmalige militaire commandant die bij de burgermoorden in 2001 aanwezig was, Abdullah Saradhi, in november werd benoemd tot gouverneur van Bamyan.

    Ook zijn er nieuwe culturele ingrepen. Een standbeeld van lokale held Abdul Ali Mazari, een militieleider die tijdens het vorige Taliban-regime werd vermoord, werd in augustus vernietigd. Terwijl er plannen waren het te herstellen, werd in november op de sokkel een replica van de Koran geplaatst. Het centrale plein dat naar Mazari werd vernoemd kreeg een nieuwe naam.

    "Door het vernietigen van Afghanistans erfgoed wordt de positie van sommige groepen, zoals de Hazara, al jarenlang gebagatelliseerd", zegt Nematullah Sadiqi, een religieus geleerde op de afdeling cultuur van onderzoekscentrum Imam Sadiq in Bamyan. Ook hij benadrukt de historische waarde van de Boeddhabeelden.

    "Voordat de Taliban aan de macht kwamen heeft geen enkele islamitische leider ooit overwogen ze te vernietigen. Toen de Taliban weer aan de macht kwamen werden de mensen hier doodsbang, net zoals tijdens het vorige regime. Hun mentaliteit is hetzelfde."

    Maulvi Safu Rhaman Mohammadi, het lokale hoofd van de afdeling Cultuur van de Taliban-regering, zegt dat ze wel veranderd zijn. "Het Islamitische Emiraat is niet tegen kunst en cultuur. Diegenen die de Boeddha's vernietigden zullen er wel hun redenen voor hebben gehad. Nu is het ons islamitische gebruik dat we culturele monumenten beschermen. We willen toeristen trekken."

    Mohammadi ontkent dat de Taliban iets te maken hadden met de schietoefeningen of het vernietigen van het standbeeld van Mazari. Wel verdedigt hij het besluit het beeld niet te herstellen, maar te vervangen door een replica van de Koran. "Niemand is tegen de Koran. Met iets anders zou misschien niet iedereen blij zijn geweest."

    Mohammad Habibi, een lokale politicus en universitair docent, is het hier niet mee eens. "De Hazara noemen Mazari 'Baba', vader. Zijn gedachtegoed gaat verder dan één bevolkingsgroep. Hij riep op tot sociale gerechtigheid. Dat verdwijnt niet met het standbeeld, maar wordt juist sterker."

    'Mogelijk stort het in'

    Ondertussen maakt archeoloog Ahmadi zich grote zorgen om de grotten rond de vernietigde Boeddhabeelden. "De explosies in 2001 hebben diepe barsten achtergelaten in de rotsen om de beelden heen. Mogelijk stort de boel in. Helemaal in de winter, als er veel sneeuw is, bestaat die kans. Maar ik heb tot nu toe weinig serieuze actie gezien om dit erfgoed te beschermen."

  5. De Amerikaanse regering zal geen overheidsfunctionarissen sturen naar de Olympische Winterspelen in China van 2022. Het gaat hierbij om een diplomatieke boycot, Amerikaanse sporters zullen wel gewoon afreizen naar de Spelen.

    Zowel de Democraten als de Republikeinen hebben eerder aangedrongen op het boycotten van de Spelen, onder meer vanwege mensenrechtenschendingen tegen de Oeigoerse minderheid in het land. Ook mensenrechtenorganisaties roepen al langere tijd op tot een boycot van de Winterspelen.

    "We kunnen niet doen alsof dit sportevenement business as usual is, terwijl er ongekende mensenrechtenschendingen plaatsvinden", zei Witte Huiswoordvoerder Psaki op een persconferentie.

    CNN meldde eerder vandaag al dat Biden een diplomatieke boycot zou aankondigen.

    China woest

    China liet eerder vandaag weten een boycot te zullen vergelden met tegenmaatregelen. Het wegblijven van een officiële afvaardiging is een "regelrechte politieke provocatie", aldus een regeringswoordvoerder, die de mogelijke sancties niet toelichtte.

  6. De politie doet onderzoek naar de dood van een 48-jarige man uit Den Haag die vorige week dinsdag werd gevonden. De overledene, met de Colombiaanse nationaliteit, lag volgens de politie al enige dagen in zijn woning aan de Van der Vennestraat.

    "Hij is onder verdachte omstandigheden gevonden", zegt een politiewoordvoerder tegen Omroep West. Volgens de politie gaat het mogelijk om een misdrijf.

    Ook vandaag deden rechercheurs onderzoek bij de woning. Verder wordt gezocht naar mensen die iets ongebruikelijks hebben opgemerkt.

  7. Nee, ze gaan niet fuseren, en nee, er komt ook geen gezamenlijke fractie. Althans niet op korte termijn. Maar nu een nieuw kabinet met "nieuw elan" aanstaande is willen ze wel alvast een boodschap afgeven als oppositie "nieuwe stijl", Jesse Klaver van GroenLinks en Lilianne Ploumen van de PvdA. Ze hielden elkaar al een tijdje vast tijdens de formatie, vandaag zeggen ze zich "niet meer uit elkaar te laten spelen".

    Vanuit de Haagse Pulchri Studio lichten ze hun verdergaande samenwerking toe. Het nieuwe kabinet is vast gewaarschuwd: GroenLinks en PvdA zetten de komende tijd harder in op de inhoud, er wordt minder 'meebewogen' met het kabinet.

    Klaver: "We gaan het kabinet niet zomaar meer aan een meerderheid helpen". Ploumen: "We gaan niet wachten waar het kabinet mee komt. Áls ze al ergens mee komen, ooit."

    'Niet dezelfde oppositie'

    In een zogeheten progressief oppositieakkoord presenteren de partijen vijftien punten waar ze een nieuwe regering de komende jaren op willen toetsen. Dat zijn thema's als betaalbare woningen, klimaatverandering en ongelijkheid bestrijden. Thema's waar ze zich al eerder over uitspraken, maar samen hopen ze vooral harder aan de weg te timmeren.

    Om groen licht te krijgen voor nieuw beleid heeft het kabinet de steun van een van de twee middenpartijen nodig in de Eerste Kamer. Nu de partijen zich zo nadrukkelijk verbinden, zal de nieuwe coalitie voortaan allebei de partijen moeten overtuigen. Dat geeft de partijen van Klaver en Ploumen mogelijk meer invloed om zaken naar hun hand te zetten.

    Aan de andere kant: inhoudelijk zijn PvdA en GroenLinks het ook niet overal over eens. Bijvoorbeeld over het vandaag uitgestelde 2G plan, waar de PvdA meer in lijkt te zien dan GroenLinks.

    Uit een rondgang die Nieuwsuur onlangs maakte blijkt dat de partijen in de twintig grootste gemeenten geen stappen zetten in de richting van verdergaande samenwerking. Wel doen ze in kleinere gemeenten vaker dan voorheen samen mee.

    Hoe dan ook is het "de hoogste tijd" voor de linkse samenwerking op landelijk niveau, zegt Ploumen.

    Klaver voorspelt dat straks "gewoon weer het oude kabinet op het bordes staat". "Maar ik beloof u bij deze: u krijgt niet dezelfde oppositie. Want wij gaan het anders doen dit keer."

  8. Er is meer onderzoek nodig naar de gevolgen van gaswinning onder de Waddenzee bij Ternaard in Friesland. Dat stelt de Commissie voor de milieueffectrapportage in een advies aan het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

    Demissionair minister Blok van Economische zaken wil de NAM toestemming geven voor gaswinning in het gebied. Hij zegt geen juridische mogelijkheden te hebben om de vergunning voor de winning te weigeren.

    Volgens de commissie ontbreekt het in het milieueffectenrapport over de gaswinning op een aantal punten aan "essentiële informatie", meldt Omrop Fryslân.

    Er is meer informatie nodig over de gevolgen voor de diepe bodemdaling, de kleine kweldergebieden en de broedvogels. Bovendien is nog niet goed in beeld gebracht hoeveel stikstof er wordt uitgestoten en wat de gevolgen zijn voor archeologische schatten zoals scheepswrakken op de zeebodem. Dat geldt ook voor de mogelijk schadelijke gevolgen voor de bodem bij de aanleg van een gasleiding van Ternaard naar Moddergat.

    Controle op klein gasveld

    Als de gaswinning bij Ternaard wordt toegestaan, moeten de gevolgen voor de omgeving en natuur voortdurend worden gevolgd, stelt de commissie. Voor grotere gaswinningsgebieden is daar een systeem voor, maar het is nog onduidelijk of dat ook werkt voor het kleinere gasveld bij Ternaard.

    Natuurorganisaties, de Friese Provinciale Staten en de gemeente Noordoost-Friesland hebben protest aangetekend tegen de voorgenomen gaswinning.

  9. Het COC, de belangenvereniging voor de lhbti-gemeenschap, viert morgen het 75-jarig bestaan. De club zat de eerste vijftien jaar na de oprichting in 1949 in feite zelf nog 'in de kast', maar is nu niet meer weg te denken uit het publieke debat.

    Er is in driekwart eeuw veel veranderd: homoseksualiteit is in Nederland niet meer strafbaar, niet-hetero's mogen sinds 20 jaar trouwen en inmiddels ook kinderen adopteren. Mijlpalen waar ze bij de belangenvereniging trots op zijn. Maar er kan nog een hoop beter, vindt de vereniging, zeker nu ons land niet meer in de top 10 van Europese landen staat waar lhbti-rechten goed verankerd zijn.

    "En zolang je nog steeds geslagen, uitgescholden en bespuugd kan worden omdat niet duidelijk is of je een jongetje of een meisje bent, of omdat je hand in hand loopt met je man of je vrouw, dan zijn we er absoluut niet op het gebied van acceptatie", zegt directeur Marie Ricardo.

    Shakespeareclub

    Het COC is wereldwijd de oudste nog bestaande belangenvereniging voor lhbti's. Zeker in de eerste decennia speelde de vereniging een grote rol in het samenbrengen van homoseksuelen, lesbiennes, biseksuelen, trans- en interseksepersonen. Eerst onder de naam 'Shakespeareclub' en daarna als 'Cultuur- en Ontspannings Centrum' (COC) organiseerde de vereniging allerlei sociale activiteiten en opvang voor leden.

    Ook Clem Bongers (84) kwam als jonge dertiger in de hoofdstad bij het COC over de vloer. "Doordeweeks was ik de hetero in Nijmegen, de leuke jongen die maar geen meisje kon krijgen. In het weekend ging ik naar mijn kamertje in Amsterdam. Daar deed ik alles wat God verboden had. Ik kon daar mezelf zijn."

    Bongers komt in 1963 uit de kast, gesterkt door de ervaringen die hij in Amsterdam opdoet en de behoefte om open te zijn tegen zijn omgeving.

    Bongers vreesde zijn baan als onderwijzer te verliezen na zijn coming out:

    Rond dezelfde tijd begint ook het COC meer naar buiten te treden. Vormgever en binnenhuisarchitect Benno Premsela, op dat moment voorzitter, is in 1964 de eerste homo die openlijk en herkenbaar op de Nederlandse televisie verschijnt.

    Premsela werd destijds de vraag gesteld of homoseksualiteit meer geaccepteerd raakte. Zijn antwoord: in de grote steden wel, maar op het platteland echt nog niet. Dat is volgens Ricardo inmiddels veranderd. "Op sommige plekken is dat enorm verbeterd. Wat sowieso niet meer kan is dat mensen om lhbti'ers heen kijken: we zijn overal en we zijn zichtbaar. Ook in dorpen en kleine gemeenten zie je lhbti-identiteiten. Dat is echt een verdienste."

    Artikel 1

    Het COC veranderde de laatste decennia zelf ook: van een club die de lhbti-gemeenschap vooral samen wilde brengen, naar een belangenvereniging die voorlichting geeft en lobbyt voor het aanpassen van wetgeving.

    Zo wil het COC dat de rechten van lhbti's verankerd worden in de Nederlandse Grondwet. De Tweede Kamer bespreekt volgende week donderdag een wetsvoorstel van D66, GroenLinks en PvdA dat beoogt dat 'seksuele gerichtheid' als verboden discriminatiegrond wordt toegevoegd aan artikel 1 (naast godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras en geslacht).

    Ricardo: "Zodat we over 75 jaar nog steeds kunnen trouwen, nog steeds verzekerd zijn van informatie op scholen over seksuele diversiteit en dat je niet met één pennenstreek een wet die we nu hebben om onze rechten te beschermen weg kunt vagen. Want dat is wat je ziet in landen als Polen en Hongarije."

  10. De rechtbank van Amsterdam heeft de Veluwse 'vetkoning' Cees B. wegens fraude met biodiesel veroordeeld tot twee jaar celstraf. Zijn bedrijf Biodiesel Kampen zette afvalvet om in biodiesel, maar pleegde fraude bij de registratie, certificering en verkoop van de brandstof. Dat leidde tot een van de grootste strafzaken met biodieselfraude in Nederland.

    Drie oud-medewerkers van het bedrijf kregen vier tot zes maanden celstraf wegens medeplichtigheid. Het Openbaar Ministerie is sinds 2015 bezig met een strafonderzoek naar de praktijken van Biodiesel Kampen. In de zomer van 2019 werd het bedrijf failliet verklaard na eerdere strafzaken tegen het bedrijf.

    De rechter achtte bewezen dat oud-directeur Cees B. een belangrijke speler was in de internationale biodieselfraude. Het frauderen begon in het voorjaar van 2012 met het vervalsen van facturen en witwassen. Ook sluisde hij geld weg naar onder meer bankrekeningen op de Antillen.

    De grootste fraude gebeurde via zogeheten biotickets; een soort duurzaamheidscertificaten voor biodiesel. Dat systeem is inmiddels vervangen, omdat de wetgeving strenger is geworden. Door gesjoemel met die certificaten kon Cees B. brandstof die geen biodiesel was, wel verkopen tegen de hogere prijs van biodiesel.

    Volgens het Openbaar Ministerie werden de organisaties die verantwoordelijk zijn voor het afleveren van certificering opgelicht door B. Zo zouden zij valse voorstellingen hebben gekregen van hoeveel biodiesel en certificaten het bedrijf heeft verkocht.

    De fraude met de biodiesel-certificaten raakt ook de Parijse klimaatdoelstellingen. Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) was Biodiesel Kampen in 2015 goed voor bijna een derde van alle verkochte biobrandstoffen in Nederland. Die biodiesel leverde op papier een CO2-reductie van 37 procent op, maar door de fraude is dat tenietgedaan.

    Toezichthouder

    De Nederlandse Emissieautoriteit bracht de biodieselfraude aan het licht. Die autoriteit controleert het terugdringen van de CO2-uitstoot in het verkeer en houdt bij hoeveel biobrandstof door het wegverkeer wordt gebruikt. Ook gaat de toezichthouder na of de reductiedoelstellingen worden gehaald.

    Door strengere wetgeving is er inmiddels minder risico op fraude, zegt Harry Geritz van de Nederlandse Emissieautoriteit. "Je moet je ook bedenken dat de biobrandstoffen tien jaar geleden nog nieuw waren. Die hebben een hele ontwikkeling doorgemaakt en door aanscherping van het toezicht hebben we redelijk goed zicht op alle stromen die Nederland binnenkomen."

  11. "De afgelopen dagen zien we dat de instroom van het aantal patiënten echt behoorlijk is gedaald. Dat is een uitstekende ontwikkeling." Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) liet zich vanmiddag optimistisch uit over het verloop van de ziekenhuisopnames. Anderen vinden het nog te vroeg voor optimisme.

    Gemiddeld werden de afgelopen week minder nieuwe coronapatiënten opgenomen op de verpleegafdelingen van de ziekenhuizen dan in de week daarvoor. Vandaag ging het om 211 nieuwe opnames, het laagste aantal in ruim drie weken.

    Op de IC's liggen nu in totaal 626 patiënten (611 in Nederland en 15 in Duitsland), het hoogste aantal sinds mei, maar Kuipers maakt zich daar niet zo'n zorgen over. "De IC-bezetting stijgt nog wat, maar dat is wat je altijd ziet in een dergelijke fase."

    Ook de totale ziekenhuisbezetting daalt bijvoorbeeld nog niet, maar dat is volgens Kuipers een kwestie van tijd.

    Eerst gaat de instroom naar beneden, daarna de bezetting, zei hij:

    Een week geleden was het beeld nog heel anders. Op maandag 29 november lagen er 2845 coronapatiënten in het ziekenhuis en volgens Kuipers was de piek toen nog niet bereikt. Hij zei toen te verwachten dat het aantal opgenomen patiënten nog zeker een week zou blijven stijgen.

    Sterker nog: volgens Kuipers zou de ziekenhuisbezetting in de eerste twee weken van december waarschijnlijk boven de 3200 patiënten uitkomen, met in het gunstigste 780 mensen met corona op de IC. Ter vergelijking: tijdens de piek van afgelopen winter lagen er 2890 patiënten met covid in het ziekenhuis.

    Vandaag is de LNAZ-voorzitter dus veel positiever. "Ik kijk er een stuk gunstiger tegenaan dan een week geleden", zei hij vanmiddag. "Ik durf te zeggen dat we over een hoogtepunt heen zijn, ondanks dat de totale bezetting de komende dagen misschien nog wat kan fluctueren. Maar qua instroom zijn we over de piek heen."

    Patiënten thuis met zuurstof

    Epidemioloog Alma Tostmann van het Radboud UMC waakt voor te veel optimisme: "We hebben vaker gezien dat het aantal opnames fluctueert. Ik ben wat meer gerustgesteld als de daling doorzet tot aan het eind van deze week. Dan kunnen we met meer zekerheid zeggen of we over de piek heen zijn."

    Daarbij komt nog dat er flinke aantallen patiënten die normaal gesproken in het ziekenhuis zouden worden opgenomen nu thuis verzorgd worden met zuurstof. Om hoeveel patiënten het precies gaat is onduidelijk. Hun situatie wordt op afstand door de ziekenhuizen of door de huisarts in de gaten gehouden en er is geen centrale registratie van de cijfers. In eerdere golven ging het om honderden patiënten, in april lagen er bijvoorbeeld 600 mensen thuis met zuurstof.

    Een woordvoerder van het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) van Zuidwest-Nederland noemt het "niet irreëel om aan te nemen dat het alleen in onze regio om tenminste 100 patiënten gaat". Er zijn in totaal tien ROAZ-regio's, waarvan Zuidwest-Nederland een van de grotere is. Tostmann: "De ziekenhuiscijfers kunnen deels vertekenen omdat de eerstelijnszorgverleners zoals huisartsen meer overnemen."

    Omikron-effect nog ongewis

    Kuipers spreekt van stabilisatie op een hoog niveau, maar dat betekent niet dat de druk op de zorg meteen afneemt en er weer voldoende capaciteit is voor bijvoorbeeld kritieke planbare zorg. "Voordat we weer meer kunnen doen, moet de coviddruk aanzienlijk naar beneden. Hoe lang dat duurt, hangt af van het beloop van de besmettingen, maar je moet dan al snel denken aan ten minste een aantal weken."

    Het aantal geregistreerde coronabesmettingen is nu al weken onverminderd hoog. Het effect van de nieuwe omikronvariant is daarbij nog ongewis. Als die variant tot een (nieuwe) piek in het aantal coronabesmettingen leidt, gaat er tijd overheen voordat dat in de ziekenhuizen zichtbaar is.

    Halverwege november ging een pakket nieuwe maatregelen in om de toename van het aantal coronabesmettingen te beteugelen. Toen het aantal besmettingen alleen maar bleef stijgen, haalde het demissionaire kabinet vanaf zondag 28 november de teugels nog strakker aan, met onder meer een 'avondlockdown'.

    Gemiddeld duurt het ongeveer een à twee weken voordat nieuwe maatregelen invloed hebben op het aantal positieve tests. Daarna zie je pas een effect op de ziekenhuisopnames . Volgens het RIVM heeft een stabilisatie of afname van het aantal coronabesmettingen pas weer na een of twee weken consequenties voor het aantal opnames op verpleegafdelingen en nog later op de IC-opnames.

    'Daling is gevolg maatregelen'

    Volgens Kuipers is de daling van de instroom in de ziekenhuizen toch al het gevolg van de eerste aangescherpte coronamaatregelen van november. "Die maatregelen zijn ondertussen alweer enige tijd geleden. De afgelopen dagen zien we echt volledige stabilisatie in de ziekenhuisbezetting."

    Als de daling inderdaad doorzet is dat volgens Tostmann een goed teken. Maar voordat de druk voor de zorg weer behapbaar is zal er nog heel wat moeten gebeuren: "In september en oktober trok de zorg al aan de bel dat er behandelingen uitgesteld moesten worden. Toen was het aantal besmettingen zo'n 4000 per dag. Als je daar naartoe wil, zal het aantal besmettingen nog flink moeten dalen." Mogelijk zorgt ook het aantal gezette boosterprikken bij 60-plussers dan voor minder ziekenhuisopnames bij eenzelfde aantal besmettingen.

  12. Er wordt gewerkt aan een tegemoetkoming voor mensen die op de zwarte lijst van de Belastingdienst stonden en daar financieel nadeel van hebben gehad. In een brief aan de Tweede Kamer doet staatssecretaris Vijlbrief een aantal voorstellen voor de beoogde regeling.

    Hoeveel mensen in totaal in aanmerking komen voor compensatie wordt nog door advieskantoor PwC onderzocht. Ook wordt bekeken hoeveel financiële schade mensen hebben geleden, voor het bepalen van de hoogte van de tegemoetkoming.

    Wel is al bekend dat de Belastingdienst verzoeken tot schuldsanering van 5000 tot 15.000 mensen mogelijk ten onrechte heeft afgewezen omdat de aanvragers op de zwarte lijst stonden, de zogenoemde Fraude Signaleringsvoorziening.

    Een onterechte afwijzing voor schuldsanering noemt Vijlbrief ernstig: "Mensen die in grote financiële problemen zaten kunnen hierdoor ten onrechte niet geholpen zijn en zelfs in grotere (financiële) problemen zijn geraakt. Ik vind daarom dat het uitgangspunt moet zijn dat iedereen die schade heeft ondervonden, wordt gecompenseerd."

    'Serieuze overtreding'

    Het bestaan van de zwarte lijsten werd door RTL Nieuws en Trouw aan het licht gebracht. De Fraude Signaleringsvoorziening werd vorig jaar stopgezet nadat bleek dat de lijst de privacywet AVG overtrad. De Autoriteit Persoonsgegevens publiceerde in oktober een vernietigend rapport over de fraudelijst en onderzoekt nog of de fiscus een boete kan worden opgelegd.

    "Het schenden van de privacy is een serieuze overtreding waar ik niet lichtvoetig aan voorbij wil gaan", schrijft Vijlbrief. Maar hij vraagt zich af of een algemene compensatie de oplossing is, omdat anders echte fraudeurs ook een tegemoetkoming zouden ontvangen. Ook zal niet iedereen financieel nadeel hebben gehad van een registratie op de zwarte lijst.

    Begin 2022

    Hoe de compensatie eruit gaat zien, hangt niet alleen af van hoeveel mensen recht hebben op een tegemoetkoming en voor welk bedrag, maar ook of maatwerk mogelijk is en wie die tegemoetkoming zal uitbetalen. Bij het laatste wordt onderzocht of een andere organisatie dan de Belastingdienst de compensatieregelingen kan uitvoeren.

    De definitieve voorstellen worden in het eerste kwartaal van volgend jaar verwacht, waarna de Tweede Kamer ook kan meebeslissen in de uiteindelijke invulling van de compensatieregelingen.