Nos nieuws

NOS Nieuws
NOS
  1. Bij een excursie met een vliegtuigje in Alaska zijn vijf passagiers van het cruiseschip Nieuw Amsterdam omgekomen. Ook de piloot kwam om het leven. Het watervliegtuigje stortte neer in het beboste berggebied Misty Fjords National Monument.

    De oorzaak van het ongeluk is onbekend. De Amerikaanse kustwacht heeft het wrak gevonden. Over de identiteit van de slachtoffers is niets bekendgemaakt.

    Rederij Holland-Amerika Lijn heeft wel bevestigd dat de slachtoffers passagiers waren van de Nieuw Amsterdam. De excursie was niet geregeld via de rederij.

    Vertrek schip uitgesteld

    De Nieuw Amsterdam is aangemeerd in Ketchikan, in het zuidoosten van Alaska. Ketchikan is een populaire bestemming voor cruiseschepen. Vanwege het ongeluk is het vertrek van het schip uitgesteld.

    Op het schip is plaats voor zo'n 2100 passagiers. Van origine is de Holland-Amerika Lijn een Nederlandse rederij. Sinds 1989 is de cruisetak in handen van het Brits-Amerikaanse cruisebedrijf Carnival.

  2. Twee Wit-Russische atletiekfunctionarissen zijn weggestuurd uit Tokio, meldt het Internationaal Olympisch Comité. Het gaat om Artoer Sjoemak en Joeri Majsevitsj. Sjoemak is plaatsvervangend directeur van het Wit-Russisch olympisch trainingscentrum, Majsevitsj is de bondscoach van het atletiekteam.

    Sjoemak en Majsevitsj waren afgelopen week betrokken bij pogingen om de Wit-Russische sprintster Kristina Timanovskaja terug te sturen naar Wit-Rusland. Hun accreditatie is ingetrokken en ze zijn inmiddels weg uit het olympisch dorp, zegt het IOC. Het wegsturen van de twee is "in het belang van het welzijn van de Wit-Russische atleten" en is een voorlopige strafmaatregel.

    Timanovskaja had kritiek geuit op het olympisch comité van Wit-Rusland omdat ze werd verplicht de 4x400 meter-estafette te lopen, terwijl dat geen onderdeel is waar ze normaal gesproken aan deelneemt. Ze is gespecialiseerd in de 200 meter.

    Tuchtzaak

    Vervolgens werd ze tegen haar wil naar het vliegveld van Tokio gereden. Ze vreesde voor haar veiligheid als ze inderdaad naar Minsk terug zou keren en stapte niet op het vliegtuig. Inmiddels is ze in Polen, dat haar een visum heeft verleend. Ook haar man is in Polen. Hij vluchtte na de weigering van Timanovskaja naar Oekraïne, samen met hun kind.

    Twee dagen geleden werd er een tuchtzaak geopend van het IOC tegen de twee functionarissen "om de feiten vast te stellen". Mogelijk blijft het niet bij het wegsturen van Sjoemak en Majsevitsj en zijn er ook nog gevolgen voor het Wit-Russische olympisch comité.

    Geen activist

    Gisteren gaf Timanovskaja een persconferentie in Polen. Daarin zei ze graag terug te willen keren naar een "vrij Wit-Rusland". Ze zei zich nooit bezig te hebben gehouden met politiek: "Ik ben nooit naar protesten geweest en ik heb me nooit tegen de Wit-Russische regering uitgesproken."

    Dat ze weigerde op het vliegtuig te stappen had onder meer te maken met een telefoontje van haar oma: "Mijn oma belde me toen ik al naar de luchthaven werd gereden", aldus de atlete. "Alles wat ze zei was: 'kom niet terug, het is niet veilig'. Ik had 10 seconden om te beslissen."

    Bekijk hier beelden van de persconferentie van Timanovskaja:

  3. Een recente uitspraak van de Raad van State over een windmolenpark in Delfzijl heeft consequenties voor zeker 25 andere voorgenomen windmolenparken. Dat meldt dagblad Trouw. Dat de uitspraak bredere gevolgen zou hebben was bekend, maar niet hoeveel projecten ermee te maken zouden krijgen.

    Het Delfzijlse windpark had de gevolgen van de bouw voor het milieu in kaart moeten brengen, zoals geluidsoverlast en het ontstaan van slagschaduwen. Ook minstens 25 andere parken zonder definitieve bouwvergunning hebben een dergelijke toets niet gedaan. Europese regels verplichten die toets, concludeerde de Raad van State. Als er wel al een definitieve vergunning is verleend hoeft er niet alsnog een milieutoets gedaan te worden.

    Trouw schrijft dat de fout ligt bij de overheid, die niet om de rapportage gevraagd heeft. Branchevereniging van windenergiebedrijven NWEA noemt het in Trouw "een serieuze zaak". Er is vooral sprake van onzekerheid, zegt de vereniging. "Of financiële schade optreedt moet blijken."

    Demissionair staatssecretaris Yesilgöz van Economische Zaken en Klimaat zei eerder dat de overheid werkt aan het opnemen van de milieutoets in het traject om een vergunning te verlenen. In de tussentijd moeten gemeenten zelf alvast toetsen of een project aan de milieuregels voldoet.

  4. Het hoofd van het Poolse Hooggerechtshof heeft het werk van de omstreden tuchtkamer opgeschort, in reactie op de eis van de Europese Commissie om de onafhankelijkheid van het orgaan te verbeteren.

    De in 2017 opgerichte disciplinaire kamer van het Poolse hof kan rechters bestraffen, maar de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de kamer wordt betwist. De tuchtkamer is samengesteld uit rechters die zijn geselecteerd door de nationale raad voor de rechterlijke macht, die weer is gekozen door het parlement. Het parlement wordt gedomineerd door regeringspartij PiS.

    Er mogen voorlopig geen nieuwe zaken worden aangenomen, zo besloot de hoogste rechter van Polen Malgorzata Manowska. Van zaken die al in behandeling zijn, wordt aan de rechters gevraagd de behandeling op te schorten. De verordening geldt totdat het juridische conflict tussen Warschau en Brussel is opgelost, met een uiterlijke deadline van 15 november.

    Bij verschillende hoven en lagere rechtbanken zijn nieuwe rechters benoemd die steun verlenen aan regeringspartij PiS. De kritische rechter Igor Tuleya is niet meer immuun voor strafvervolging, besloot de tuchtkamer.

    Botsing met Brussel

    Het Europees Hof van Justitie bepaalde vorig jaar dat het werk van de tuchtkamer moet worden opgeschort, maar daar werd tot dusverre geen gehoor aan gegeven. Brussel heeft Polen daarom een ultimatum gesteld: als er voor 16 augustus geen verbeteringen zijn aangebracht aan de tuchtkamer, zal de Europese Commissie via de Europese rechter proberen het land boetes op te leggen.

    Het is niet duidelijk of met het tijdelijk stilleggen van de werkzaamheden van de tuchtkamer Polen voldoende tegemoet komt aan Brussel. De Poolse rechtsgeleerde Marcin Matczak twittert dat de verordening slechts tot uitstel leidt, maar geen fundamentele oplossingen biedt.

    Overigens zegt opperrechter Manowska, die benoemd is door de Poolse PiS-president Duda, er "diep van overtuigd te zijn" dat de tuchtkamer voldoende onafhankelijk te werk gaat.

    Naast de kwestie om de tuchtkamer speelt er een ander, groter conflict tussen Polen en de EU. Het Poolse Constitutioneel Hof oordeelt aan het einde van deze maand of in Polen het Poolse recht boven de Europese wetgeving komt te staan. Dat zou de juridische grondbeginselen van de EU ondermijnen. In Europese verdragen is afgesproken dat uitspraken van het Europees Hof in Luxemburg bindend zijn. Daarmee hebben ze voorrang op uitspraken van nationale rechters.

    In elf minuten legt NOSop3 uit waar het conflict tussen Polen en de EU om draait:

  5. Een lawine van intimiderende en giftige reacties kreeg dansleraar Peter Vlug over zich heen toen hij besloot alleen nog gevaccineerde mensen toe te laten op zijn danslessen. Toch houdt hij voet bij stuk, want hij vindt de coronatesten niet betrouwbaar genoeg. "Ik heb de verantwoordelijkheid een veilige dansomgeving te creëren voor mijn leerlingen."

    Op de Facebookpagina van de Utrechtse dansschool staan honderden reacties. Vlug is al voor 'een zoon van Hitler' uitgemaakt en gebeld door een wildvreemde die hem voorhield dat hij de doodstraf riskeert. En op één avond kwamen er drie maaltijdbezorgers langs met ongevraagde bestellingen. "Dan komt het toch heel dichtbij", vertelt de dansleraar, die contact heeft met de politie over de intimidaties.

    Vlug is er behoorlijk door van zijn stuk gebracht, maar hij verandert niets aan zijn deurbeleid. Ook niet nadat vier van de zestig leerlingen hebben laten weten liever ergens anders salsa-les te gaan volgen. Hij heeft ook veel steun gekregen, zowel van zijn leerlingen als van medestanders op sociale media. "Sommigen zijn hier ontzettend blij mee. Dat geeft me weer een rustig gevoel."

    Maar steunbetuigingen of niet, vooralsnog staat de dansleraar betrekkelijk alleen. Bij brancheverenigingen van bijvoorbeeld restaurant- en caféhouders en rijscholen is in ieder geval nog geen enkele vraag binnengekomen van leden die ook overwegen hun klanten om een vaccinatiebewijs te vragen.

    "Over een vaccinatiebewijs zijn geen vragen binnengekomen bij ons. Wel hebben enkele ondernemers aangegeven dat er hier en daar soms een discussie met gasten is, die vinden dat de regels, waaronder de anderhalve meter afstand, niet meer voor hen gelden omdat ze gevaccineerd zijn", zegt een woordvoerder van de Koninklijke Horeca Nederland.

    Mag het wel?

    Voor zover winkels, sportscholen of kappers het al zouden willen, is er nog de juridische vraag: mag je mensen zonder vaccinatiebewijs wel weigeren? Volgens Martin Buijsen, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Erasmus School of Law, zijn daar twijfels over.

    In een advies van de Gezondheidsraad staat dat private organisaties een zorgplicht hebben naar hun klanten of bezoekers, en zouden ze daarom naar een vaccinatiebewijs kunnen vragen, legt hij uit. Maar alleen als er geen minder ingrijpend alternatief voorhanden is.

    Geen vaccinatieplicht

    En dat is er wel, zegt Buijsen. "Testbewijzen en herstelbewijzen zijn ook bewijzen van niet-besmettelijkheid." Hij wijst erop dat nog niet iedereen een tweede coronaprik heeft kunnen krijgen, dat sommige mensen geen vaccinatie kunnen verdragen en er een groep is die de prik niet wil. "En er is geen vaccinatieplicht in Nederland."

    Maar voor Peter Vlug is een testbewijs niet goed genoeg. Hij heeft zich erin verdiept, zegt hij, nog voordat het misging bij festivals als Verknipt, waar meer dan 130 mensen ondanks toegangstesten besmet binnenkwamen. "Toen de overheid de boel opengooide, bleken ontzettend veel besmettingen te komen van plekken waar was gewerkt met Testen voor Toegang. Ik ben toen wat dieper op de materie ingegaan en ik schrok van de onbetrouwbaarheid van die testen. Ik kon niet goed meer doorgaan met het accepteren van testbewijzen."

    Een herstelbewijs accepteert zijn dansschool overigens wel.

    Begin juli mochten de clubs weer open, maar de controle op testbewijzen verliep niet overal even soepel:

    Vlug, die ooit rechten studeerde, wil het desnoods laten aankomen op een rechtszaak. "Als ik de pineut ben, zou ik het niet erg vinden. Het is voor de goede zaak. Er is nu heel weinig echt duidelijk. Misschien zijn er veel meer kleine ondernemers die zich afvragen wat voor eisen ze mogen stellen aan hun bezoekers. Als daar duidelijkheid over komt, zou dat mooi zijn."

    Kinderdagverblijven

    Mocht iemand een zaak aanspannen, dan is het niet onmogelijk dat de dansleraar bij de rechter zijn gelijk haalt, zegt Johan Legemaate, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam. Want wat bij een ziekenhuis of supermarkt niet mag, mag bij zoiets als een dansschool misschien wel. "Bij essentiële voorzieningen mag je niet om een vaccinatiebewijs vragen. Maar een dansschool is geen essentiële voorziening. Het stellen van beperkingen wordt daar wellicht als minder ingrijpend beschouwd."

    De dansleraar weet zich ook gesteund door een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Dat oordeelde in april dat kinderdagverblijven vaccinaties verplicht mogen stellen. Daarbij is er wel een belangrijk verschil, merkt Legemaate op. "Die kinderen kunnen zich niet beschermen, dus dan heb je een extra zorgplicht. Voor leerlingen van een dansschool geldt dat minder."

    Legemaate voert tegelijkertijd aan dat het argument van de onbetrouwbaarheid van coronatesten weinig hout snijdt. "Daarmee suggereer je een beetje dat vaccineren wel waterdicht is, maar dat biedt ook geen 100 procent bescherming. Ook een gevaccineerd iemand kan corona doorgeven aan een danspartner."

    De hoogleraar hoopt dat er vanuit de politiek meer richting wordt gegeven in de discussie rond vaccinatiebewijzen, die ook in het buitenland steeds meer speelt. In Amerika eisen sommige bedrijven dat het personeel zich inent en in Frankrijk kom je vanaf volgende week geen restaurant meer in zonder een QR-code (die ook met een testbewijs kan worden gegenereerd).

    "In Frankrijk schiet het een beetje een door, maar ook hier zou de overheid stelling moeten nemen over wat wenselijk is", vindt Legemaate. "Om te voorkomen dat straks iedere particuliere ondernemer zijn eigen afweging gaat maken. Ik zou het wel betreuren als in een winkelstraat iedereen er straks zijn eigen deurbeleid op nahoudt."

  6. De 17-jarige jongen die in mei in Den Haag werd doodgestoken, is mogelijk om het leven gebracht uit wraak, vermoedt het Openbaar Ministerie. Een ruzie tussen rivaliserende drillrapgroepen lijkt volgens justitie de aanleiding te zijn.

    De jongen werd op 6 mei in de buurt van een supermarkt op de Rijswijkseweg in Den Haag neergestoken en overleed ter plekke aan zijn verwondingen. Eerder op de avond werd aan de Thijssestraat in het stadsdeel Laak een 14-jarige jongen neergestoken. De tiener raakte zwaargewond.

    Het 17-jarige slachtoffer is te zien op camerabeelden bij het eerdere steekincident, zo bleek tijdens de pro-formazitting vandaag in de rechtbank. De jongen zou volgens het OM zijn neergestoken als vergelding voor de eerdere steekpartij.

    Wraakactie

    De verdachten zijn bevriend of familie van de 14-jarige jongen die neergestoken werd. Alle seinen wijzen volgens het OM in de richting van een wraakactie. Een groepschat, waar beslag op is gelegd, bevestigt dat beeld, schrijft Omroep West.

    "Er moet iemand plat na de steekpartij aan de Thijssestraat", parafraseert de officier van justitie een tekst in de chat op de zitting. "Er moeten messen en vuurwapens worden meegenomen."

    Of het daadwerkelijk een wraakactie was op de jongen verwacht de officier van justitie over twee maanden vast te kunnen stellen. Dan is het onderzoek afgerond.

    Elf verdachten aangehouden

    In totaal zijn elf verdachten aangehouden, onder wie familieleden van het slachtoffer van de steekpartij aan de Thijssestraat. Vijf van hen, tussen de 20 en 23 jaar, moesten vandaag voor het eerst in de rechtbank verschijnen.

    In afwachting van de volgende zitting over drie maanden is het voorarrest van de vijf verdachten met negentig dagen verlengd.

  7. Apple werkt in de Verenigde Staten aan software om via de cloud iPhones te doorzoeken op beelden van kindermisbruik. Dat schrijft de krant Financial Times op basis van ingewijden. Apple wilde tegen de krant niet reageren op het bericht.

    Het programma, dat 'neuralMatch' zou heten, moet alarm slaan bij beelden waarvan het vermoeden bestaat dat er sprake is van kindermisbruik. Het systeem maakt daarbij gebruik van 200.000 foto's van kindermisbruik die zijn verzameld door een Amerikaanse ngo. Wanneer iets verdachts wordt gedetecteerd, controleert een team van onderzoekers de beelden. Ook kan Apple besluiten andere afbeeldingen van een gebruiker te bekijken.

    Het zou vooralsnog alleen gaan om foto's die in het back-upsysteem iCloud worden opgeslagen en de controle zou alleen bij Amerikaanse gebruikers worden ingevoerd. Volgens FT wordt de software op korte termijn in bredere kring gepresenteerd.

    Deskundigen kritisch

    Veiligheids- en privacydeskundigen zijn kritisch over dergelijke software. Zij vrezen dat dit het begin is van het monitoren van meer gegevens van alle Applegebruikers. Ook zijn er zorgen dat zulke programma's ingezet kunnen worden om andere zaken op te sporen, zoals dissidente geluiden.

    "Stel je voor dat zulke software in handen komt van autoritaire regimes?", twittert de Amerikaanse veiligheidsonderzoeker Matthew Green. Tegen FT zegt privacy-activist Alec Muffett dat de software "een enorme achteruitgang voor de privacy van het individu" betekent.

  8. Voor drie binnenvaartschepen in Zwolle, Utrecht en Veghel met een giftige lading graan uit Polen, is mogelijk een oplossing gevonden. De schepen liggen sinds vorige week aan de kade, nadat aan boord een veel te hoge concentratie van het gas fosfine werd aangetroffen.

    De schepen kunnen naar een plek varen waar de lading ontgast kan worden. Dat gebeurt op IJsseloog, een kunstmatig eiland in het Ketelmeer, ten zuiden van de Noordoostpolder. Daar kan de lading overgeheveld worden op een ander schip, waardoor het gas vervliegt.

    Toch is het nog niet zeker of dit gaat gebeuren. Er zit nog een aantal haken en ogen aan het plan.

    Metingen en vergoedingen

    Zo kunnen de schepen pas varen als uit meetrapportages blijkt dat de opvarenden de stuurhutten en machinekamers veilig kunnen betreden, zegt de Inspectie SZW. Als dat blijkt uit de metingen, wordt de stillegging opgeheven.

    Maar of ze dan gaan varen is een tweede. ASV, de belangenvereniging voor schippers, weet namelijk dat de schippers zich niet helemaal in het plan kunnen vinden. "Twee van de drie schippers willen naast een reddingsboot, voor het geval de bemanning plotseling moet evacueren, een vergoeding voor deze gang van zaken", zegt Sunniva Fluitsma van ASV. "Zolang dat niet geregeld is varen ze niet, heb ik begrepen."

    Een van de twee schippers die twijfelen over het plan, is Daniël Boere. Hij woont tijdens het varen met zijn vrouw en kinderen op het schip dat in Utrecht ligt afgemeerd. "Het is een risicovolle onderneming om daarnaartoe te varen, dus we willen een financiële vergoeding daarvoor als risicodekking", zegt hij tegen de NOS.

    Die vergoeding is hem nog niet toegezegd, zegt hij. "De eigenaar van het tarwe, de firma De Heus, moet die financiële onkostenvergoeding betalen, anders gebeurt er niets." Ook mogen zijn kinderen uit veiligheidsoverwegingen niet aan boord. "Dus daar moet ook een oplossing voor komen."

    Als het aan de schipper ligt, blijft het schip gewoon liggen. "Want het is onveilig gebied. Dan duurt het misschien vier weken voor het gas er vanzelf uit is. Dat maakt ons niet uit, want dit geldt als overuren, dus we krijgen gewoon doorbetaald."

    Impasse

    De oplossing van vandaag is in ieder geval een stap verder dan de impasse die er eerder was. Eerder konden de betrokken partijen het niet eens worden over de vervolgstappen, zegt Fluitsma van ASV. "Niemand wilde de schepen hebben. Er is veel onduidelijkheid, ook over hoe dit heeft kunnen gebeuren."

    De schepen zouden uitwijken naar de haven in Amsterdam, maar daar werden ze geweigerd. Een woordvoerder van de Port of Amsterdam ontkende dit. Ook een plan om uit te wijken naar Nieuwegein ging niet door.

    Zorgen omwonenden

    Ondertussen liggen de schepen te wachten in Zwolle, Utrecht en Veghel. Omwonenden in Zwolle maken zich zorgen over het 'gifschip', meldt RTV Oost. GroenLinks-statenlid Robert Jansen heeft schriftelijk vragen ingediend over de risico's voor bemanning, omwonenden en natuur en milieu.

    Maar de gemeente Zwolle en de Veiligheidsregio IJsselland zeggen dat het schip geen bedreiging vormt voor de directe omgeving, omdat alleen in de laadruimte de concentratie fosfine te hoog is.

    In 2019 werd een schippersechtpaar opgenomen op de intensive care nadat ze in contact kwamen met fosfine in hun lading. Het incident leidde ertoe dat de regels voor controle op giftige gassen werden aangescherpt: niet alleen voor overslag, maar ook na overslag wordt de waarde op het binnenvaartschip gemeten.

    Maar deze regels gelden alleen voor de zeehavens van Amsterdam en Rotterdam, zegt Sunniva Fluitsma van ASV. De lading waar het nu om gaat, kwam per trein aan in Oss.

    Ook de overslagcentrale in Oss kan desgevraagd niet vertellen wat er precies is gebeurd. Fluitsma zou graag willen weten óf en hoe er gemeten is bij die overslag. "Bovendien vraag ik me af of dit soort vervoer per trein binnen Europa überhaupt wel is toegestaan volgens Europese wetgeving."

    Boere wist niet dat hij een lading vervoerde die levensbedreigend is. "Ik heb nooit toestemming gegeven om met een giftige lading te varen. En dat wil ik ook helemaal niet. Al betalen ze een miljoen euro. Ik wil niet met een giftige lading varen."

  9. Oud-profvoetballer Bryan Roy moet volgende maand voor de rechter verschijnen omdat hij via sociale media demissionair premier Rutte zou hebben bedreigd. Dat bevestigt het OM aan de NOS na berichtgeving van Het Parool.

    De 51-jarige oud-profvoetballer reageerde in april op een tweet van iemand anders over Rutte. "We helpen Mark met zijn geheugen wat hij moet doen. Aftreden van Rutte (..)" Roy reageerde daarop met de tekst: "Headshot krijgtie straks." Naar aanleiding van deze tweet is aangifte tegen Roy gedaan.

    Het OM laat weten dat Roy vanwege de tweet door de politie is verhoord en dat het OM de zaak in onderzoek had. Dat onderzoek is nu dus afgerond, meldt AT5. Roy moet in september voor de politierechter verschijnen.

    Roy kwam in zijn loopbaan 32 keer uit voor het Nederlands elftal. NH Nieuws schrijft dat hij eind vorig jaar ook al in opspraak raakte nadat hij journalist Chris Klomp had bedreigd via Twitter.

  10. Poolse grensbewakers hebben de afgelopen twee dagen een recordaantal illegale migranten aan de grens met Wit-Rusland aangehouden. De Poolse regering zegt dat Wit-Rusland de migranten doelbewust stuurt als vergelding voor het verlenen van asiel aan de dissidente atlete Kristina Timanovskaja.

    Vandaag werd een groep van 71 voornamelijk Iraakse migranten opgepakt, gisteren werd een groep van 62 mensen tegengehouden. Dat zijn bij elkaar meer migranten dan in heel 2020 aan de Wit-Russische grens werden gearresteerd (122). In heel juli werden 242 migranten aangehouden.

    Buurland Litouwen kampt al langer met een toenemende instroom van illegale migranten vanuit Wit-Rusland. Dat begon in juni, kort nadat westerse landen nieuwe sancties tegen het regime van president Loekasjenko hadden ingesteld. Dat gebeurde in reactie op de arrestatie van activist Roman Protasevitsj. In totaal zijn dit jaar 4100 mensen via Wit-Rusland Litouwen binnengekomen, vijftig keer zoveel als in 2020.

    Volgens de Poolse onderminister van Binnenlandse Zaken Maciej Wasik voert Wit-Rusland een "hybride oorlog" met de Europese Unie, door "immigranten als levend wapen" te gebruiken. Door de illegale migratie zou de EU moeten worden gedestabiliseerd.

    Correspondent Saskia Dekkers ging eerder voor Nieuwsuur mee op patrouille met de Litouwse grenswacht:

    Loekasjenko heeft nooit ontkend de migranten doelbewust door te laten en heeft er in het verleden ook op gehint. Zo zei hij dit voorjaar dreigend: "Wij houden migranten en drugs nu nog tegen voor jullie. Dat zullen jullie zelf moeten oplossen."

    Volgens Litouwen haalt Wit-Rusland de migranten actief op uit Irak. Ook Wit-Russische oppositiemedia hebben foto's van groepen Irakezen die aankomen op het vliegveld van Minsk en via touringcars worden begeleid op hun doorreis.

    De Europese Commissie heeft de Wit-Russische gezant in Brussel ter verantwoording geroepen vanwege de georganiseerde migratiestroom. Ook liet een woordvoerder vandaag weten dat er gesprekken worden gevoerd met de Iraakse overheid over de kwestie. Onlangs bezocht de Litouwse minister Landsbergis van Buitenlandse Zaken Irak; als gevolg van die reis zou Iraqi Airways vluchten naar Minsk hebben teruggeschroefd.

    Minsk: Litouwse grenswacht doodt migrant

    Ondertussen stelt Loekasjenko dat juist Litouwen de illegale migratie als wapen inzet. Het Baltische land heeft de grenswachten sinds deze week de opdracht gegeven illegale migranten terug de grens over te zetten, de zogeheten pushbacks. In reactie daarop heeft Loekasjenko de grenswachten opgedragen "elke meter van de grens af te sluiten".

    Volgens Minsk worden de migranten ernstig toegetakeld door de Litouwse grensbewakers. Daardoor zou deze week een man zijn overleden. "Ze gooien dode en halfdode mensen op ons grondgebied", zei Loekasjenko in een toespraak voor veiligheidsfunctionarissen, waarin hij de Litouwers voor "nazi's" uitmaakte.

    Vilnius ontkent het overlijden van de man en spreekt van desinformatie. "Een overduidelijke provocatie", aldus de Litouwse minister Anusauskas van Defensie.

    Ook ruzie met Oekraïne

    Loekasjenko heeft eerder vandaag ook uitgehaald naar de zuidelijke buur Oekraïne. Volgens de president is Oekraïne een nieuwe bedreiging voor Wit-Rusland, omdat de regering in Kiev ervoor heeft gekozen de confrontatie met Wit-Rusland aan te gaan.

    Dinsdag werd in Kiev de Wit-Russische activist Vitali Sjisjov opgehangen aan een boom aangetroffen in een park. Zijn telefoon en andere bezittingen waren verdwenen. De Oekraïense politie doet onderzoek naar de toedracht, Sjisjovs vrienden en collega's gaan uit van een moord, die moest lijken op een zelfmoord.

    De Oekraïense president Zelensky zei daarop dat iedere Wit-Russische balling in zijn land "bijzondere en betrouwbare bescherming" moet ontvangen.

    Loekasjenko wil dat de grens met Oekraïne, net als die met de EU, wordt afgesloten. "Vanaf vandaag zal niemand meer vanuit het westen of zuiden een stap in Wit-Rusland zetten."

  11. In Turkije bereidt de pro-Koerdische oppositiepartij HDP zich voor op het ergste: een definitief verbod op de gehele partij. De Turkse staat daagde de oppositiepartij in maart voor de rechter. In de aanklacht staat dat de HDP een gevaar is voor de "eenheid van de natie" omdat het een politieke tak zou zijn van de PKK, de terreurgroep waar Turkije al decennia mee in oorlog is.

    De partij is het oneens met de aanklacht en zegt dat Erdogan vooral wil afrekenen met de op één na grootste oppositiepartij in Turkije. De partij is van mening dat het geen kwestie is van 'of', maar van 'wanneer' de HDP noodgedwongen de deuren moet sluiten.

    Correspondent Mitra Nazar bezocht een HDP-burgemeester die noodgedwongen moest aftreden. Volgens haar partijleden een voorbeeld van repressie door Erdogan, volgens tegenstanders niet meer dan logisch: "Vijf jaar geleden waren hun wapens nog op ons gericht."

    De HDP, de Democratische Partij van de Volkeren, is een voornamelijk Koerdische partij die de afgelopen jaren is uitgegroeid tot een brede links-progressieve partij waar ook veel Turken en minderheidsgroepen op stemmen. Onder leiding van partijleider Selahattin Demirtas brak de HDP in 2015 landelijk door en werd de partij in één klap de derde partij in het land, met bijna zes miljoen stemmen.

    Een jaar later werd Demirtas opgepakt, hij zit al ruim vier jaar in de gevangenis. De staat klaagde hem aan voor allerlei zaken: van het verspreiden van terroristische propaganda tot het beledigen van de president. Opgeteld kan hij 142 jaar gevangenisstraf krijgen. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde dat Demirtas onterecht vastzit.

    Het is het lot van veel meer HDP-leden en politici. Volgens de partij zitten 16.000 van hun leden in de gevangenis. Ook zijn tientallen HDP-burgemeesters van hun post gehaald en vervangen door vertrouwelingen van president Erdogan, vooral in het Koerdische zuidoosten van Turkije.

    In april reisde correspondent Mitra Nazar mee met Demirtas' vrouw Basak tijdens de tweewekelijkse reis naar haar man in de gevangenis:

    In de ogen van de Turkse regering is de HDP niets minder dan een verlengstuk van de PKK, de terreurgroep die in het verleden talloze aanslagen pleegde en waar het Turkse leger een oorlog tegen voert in de bergen in Zuid-Turkije en Noord-Irak.

    De HDP vond zijn oorsprong in het Koerdische zuidoosten, waar ook de PKK zijn wortels heeft. Beide streven naar meer autonomie en rechten voor Koerden in Turkije. Dat er historische raakvlakken zijn, wordt niet betwijfeld. De HDP zegt dat het als politieke partij op een vreedzame manier tot een oplossing wil komen voor de Koerdische kwestie, en dat het ze geweld afkeuren.

    Nu de partij met sluiten bedreigd wordt, is het de vraag wat ze gaan doen. Een van de opties is een nieuwe partij oprichten. Maar om te voorkomen dat de partij onder een andere naam door kan gaan, eist de staat ook een algeheel verbod op politieke activiteiten voor zo'n 700 HDP-politici.

    Hoogste rechter

    Ondertussen is president Erdogan een nieuw charmeoffensief begonnen in de Koerdische regio, waar hij traditiegetrouw wordt gesteund door vooral conservatieve Koerden.

    De hoogste rechter buigt zich nu over de zaak tegen de HDP. Het is onduidelijk wanneer het tot een uitspraak zal komen. Maar gezien het gebrek aan onafhankelijkheid in de rechtspraak is het aannemelijk dat het tot een verbod gaat komen, vermoedelijk nog voor de verkiezingen die gepland staan voor 2023.

  12. Vijf Zaanse politieke partijen hebben een brandbrief gestuurd naar de burgemeester van Zaanstad over de reeks branden en explosies in de wijk Westerkoog in Koog aan de Zaan. De partijen vinden het onacceptabel dat inwoners van de gemeente zich onveilig voelen en eisen opheldering van het gemeentebestuur.

    In februari rukte de Explosieven Opruimingsdienst Defensie uit voor een verdacht pakketje. In juni brandden er twee auto's uit. De maand erop werd een vuurwerkbom aan de achterzijde van een woning gegooid. Verschillende buurtbewoners meldden aan NH Nieuws dat het zou gaan om gerichte acties op een specifieke woning.

    De gemeente heeft sinds kort beveiligingscamera's opgehangen om nieuwe incidenten te voorkomen, maar vannacht brandde er op enkele honderden meters van een camera een auto uit. Maandagavond ontplofte er nog een vuurwerkbom in de wijk. "We zijn bang en boos ook, want niemand vertelt ons iets", zegt een bewoner.

    "Het is letterlijk en figuurlijk een explosieve situatie", zegt Roland van Braam van SP Zaanstreek. De politieke partijen roepen burgemeester en wethouders ter verantwoording en hebben een debat aangevraagd, meldt NH Nieuws. De brief is ondertekend door SP Zaanstad, Lokaal Zaans, Partij voor Ouderen en Veiligheid, Partij voor de Dieren en Democratisch Zaanstad.

    In de steek gelaten

    "Hoewel er camera's zijn opgehangen door de gemeente, gaan de criminele incidenten gewoon door", schrijven de partijen in de brief. "Bewoners voelen zich in de steek gelaten door zowel de politie als de burgemeester, omdat zij geen informatie verstrekken. Bewoners willen duidelijkheid over hetgeen zich afspeelt in hun normaal gesproken rustige wijk."

    Of de autobrand van vannacht verband houdt met de incidenten van de afgelopen tijd in de wijk ertegenover, is volgens de politie lastig te zeggen. Buurtbewoners hebben morgenavond een gesprek met de gemeente en de politie over de onrust in hun wijk.